FELD.15.03 Łódzkie 2026: dotacje na schrony i budowle ochronne dla gmin

Kiedy ruszy nabór FELD.15.03 i jaki ma budżet?

FELD.15.03 „Bezpieczeństwo infrastruktury obronnej” to działanie programu Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021-2027, w którym gminy, powiaty i jednostki publiczne znajdą główny nabór inwestycyjny na schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia. Urząd Marszałkowski przeprowadzi go w trybie konkurencyjnym, co oznacza, że projekty rywalizują o środki z jednej puli i przechodzą ocenę według kryteriów wyboru.

Według harmonogramu naborów nr 3/26 wnioski będzie można składać od 19 października do 30 listopada 2026 r. Budżet naboru wynosi 38 908 019,02 zł, a alokacja całego działania to 8 972 217 EUR wkładu UE. Szczegółowy Opis Priorytetów (SzOP) w wersji FELD.021 nie określa minimalnej ani maksymalnej wartości projektu, a ewentualny limit poda regulamin naboru.

Instytucją Zarządzającą programem Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021-2027 (FEŁ2027) jest Zarząd Województwa Łódzkiego, a nabór przeprowadza Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego.

Nabór nie jest jeszcze ogłoszony, więc regulamin ani lista załączników nie są znane. Znane są natomiast kryteria wyboru projektów w wersji przyjętej przez Komitet Monitorujący 11 września 2026 r. oraz zasady kwalifikowania wydatków obowiązujące od 14 września 2026 r. Na podstawie SzOP FELD.021 i tych dokumentów gmina może już sprawdzić, czy należy do katalogu beneficjentów, czy inwestycja mieści się w działaniu i za co otrzyma punkty.

Kto może złożyć wniosek w FELD.15.03?

SzOP FELD.021 wymienia siedem kategorii beneficjentów. Wszystkie mają charakter publiczny albo realizują zadania publiczne.

• Samorządy i ich jednostki: jednostki samorządu terytorialnego (JST) oraz jednostki organizacyjne działające w ich imieniu, między innymi gminy, powiaty i ich jednostki budżetowe.
• Podmioty usług publicznych: podmioty świadczące usługi publiczne w ramach zadań własnych JST, na przykład spółki komunalne wykonujące zadania gminy.
• Ochrona zdrowia: publiczne i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej. Typ 1 projektów, czyli infrastruktura medyczna na sytuacje kryzysowe, jest zarezerwowany wyłącznie dla podmiotów leczniczych udzielających świadczeń szpitalnych.
• Edukacja: szkoły, placówki oświatowe i przedszkola, które mogą przygotować miejsca doraźnego schronienia we własnych budynkach. Zasady reprezentacji jednostek oświatowych potwierdzi regulamin naboru.

Gminy i powiaty składają wnioski w typie 2 (budowle ochronne, schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia) albo w typie 3 (magazyny energii ze źródłami energii). Oba typy są dostępne dla wszystkich kategorii beneficjentów.

Jakie schrony i instalacje energii obejmuje dotacja FELD.15.03?

SzOP FELD.021 przewiduje w działaniu FELD.15.03 trzy typy projektów.

Jakie obiekty można sfinansować w typie 2?

Typ 2 jest główną ścieżką dla gmin. Sama definicja typu nie ogranicza lokalizacji budowli ochronnej, ale jedyny rodzaj przedsięwzięcia opisany w SzOP dla tego typu dotyczy obiektów w budynkach użyteczności publicznej. Jeśli gmina planuje wolnostojący schron, powinna przed ogłoszeniem naboru zapytać Urząd Marszałkowski, czy taki projekt się zmieści, i sprawdzić to w regulaminie.

Projekt musi być zgodny z ustawą z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) z 4 listopada 2025 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania (Dz.U. 2025 poz. 1548).

Kiedy magazyn i źródło energii mieszczą się w typie 3?

Magazyn energii ze źródłem zasilania zabezpiecza urząd gminy, obiekt ochrony zdrowia albo inny budynek, który w sytuacji kryzysowej musi działać bez przerw. SzOP wymienia tutaj budynki użyteczności publicznej wprost, więc magazyn energii dla urzędu mieści się w zakresie działania.

Jakie warunki musi spełnić szpital w typie 1?

Typ 1 pozostaje zarezerwowany dla podmiotów leczniczych udzielających świadczeń szpitalnych. Wersja SzOP obowiązująca od 4 sierpnia 2026 r. dodaje warunek: powstała infrastruktura musi służyć świadczeniom opieki zdrowotnej finansowanym ze środków publicznych.

Jeśli powiat prowadzi szpital, wniosek musi złożyć sam podmiot leczniczy, bo to on spełnia warunek dotyczący wnioskodawcy.

Ile dotacji i wkładu własnego przewiduje FELD.15.03?

Maksymalny poziom dofinansowania w działaniu FELD.15.03 wynosi 85% kosztów kwalifikowalnych, zarówno w części UE, jak i w dofinansowaniu całkowitym. Wnioskodawca zapewnia co najmniej 15% wkładu własnego oraz pokrywa wydatki niekwalifikowalne.

SzOP dopuszcza w tym działaniu projekty bez pomocy publicznej, projekty z pomocą publiczną na podstawie rozporządzenia GBER, czyli rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, oraz projekty z pomocą de minimis na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2831.

Przy pomocy publicznej realny poziom dofinansowania bywa niższy niż 85%, zależnie od rodzaju wydatku i sytuacji wnioskodawcy. Przed złożeniem wniosku wnioskodawca powinien ustalić, czy w projekcie występuje pomoc publiczna, bo od tego zależą budżet i wysokość wkładu własnego.

Wsparcie ma formę dotacji. SzOP ustala limit cross-financingu w działaniu FELD.15.03 na 0%, czyli nie pozwala sfinansować w projekcie wydatków, które kwalifikują się do wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Koszty pośrednie wnioskodawca rozlicza stawką ryczałtową do 7% kosztów bezpośrednich.

Katalog kosztów dla FELD.15.03 określają Zasady kwalifikowania wydatków FEŁ2027 obowiązujące od 14 września 2026 r. Okres kwalifikowalności trwa od 19 grudnia 2025 r. do 31 grudnia 2030 r. Niezbędna dokumentacja projektowa, ekspertyzy i kosztorysy poniesione w tym okresie mogą wejść do budżetu kwalifikowalnego, jeżeli projekt i wydatki spełnią pozostałe warunki wsparcia. Przy pomocy publicznej trzeba dodatkowo zastosować właściwe zasady rozpoczęcia projektu i ponoszenia kosztów. Regulamin naboru może zawęzić katalog wydatków.

• Typ 2: Zasady dopuszczają między innymi rozbiórki niezbędne dla inwestycji, wyposażenie w instalacje wraz z montażem i przebudowę kolidującej infrastruktury technicznej poza drogową, a wykluczają koszty bieżącej eksploatacji obiektu.
• Typ 3: kwalifikują się między innymi instalacje łączące źródło energii z magazynem i z zasilanym budynkiem oraz monitoring instalacji. Zakup używanej infrastruktury i środków transportu jest wykluczony.

Jak opinia wojewody i kryteria punktowe wpływają na ocenę?

Komitet Monitorujący FEŁ2027 przyjął obowiązujące kryteria wyboru projektów dla działania FELD.15.03 uchwałą nr 11/26 z 11 września 2026 r. Regulamin naboru wskaże załączniki, którymi gmina wykaże ich spełnienie, ale sama treść kryteriów jest już znana.

Kryterium dostępu wspólne dla wszystkich typów projektów to zgodność z opinią wojewody łódzkiego. Wnioskodawca musi wykazać, że realizuje typ projektu, dla którego wojewoda wydał opinię zgodną z Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 oraz z Wojewódzkim Planem Zarządzania Kryzysowego, w wersjach obowiązujących w dniu ogłoszenia naboru. Bez spełnienia tego warunku projekt nie otrzyma dofinansowania. Dlatego jeszcze przed ogłoszeniem naboru gmina powinna ustalić w Urzędzie Marszałkowskim, kto występuje o opinię wojewody i jak wykazać, że projekt mieści się w jej zakresie. Różnice między wymaganiami regionów wyjaśniamy w artykule o opinii wojewody w dotacjach na ochronę ludności.

W typie 2 o miejscu na liście rankingowej decydują trzy kryteria punktowe, łącznie do 15 punktów:

• komplementarność z innym projektem dofinansowanym ze środków unijnych, w tym z Krajowego Planu Odbudowy (KPO), albo z innych źródeł daje 0 albo 4 punkty i rozstrzyga o pierwszeństwie przy równej liczbie punktów; powiązany projekt może być zakończony, realizowany albo dopiero zaakceptowany, ale najpóźniej w chwili złożenia wniosku musi być na liście projektów wybranych do dofinansowania albo mieć podpisaną umowę;
• efektywność kosztowa, liczona jako koszt kwalifikowalny na jednostkę pojemności zbudowanych lub odnowionych schronów, daje od 0 do 6 punktów według rankingu projektów w naborze, a gdy ocenie podlegają mniej niż cztery projekty, od 1 do 3 punktów;
• zakres projektu: schrony dają 3 punkty, ukrycia 1 punkt, a miejsca doraźnego schronienia 1 punkt, przy czym punkty się sumują.

W typie 3 kryteria dostępu wymagają, aby projekt zapewnił ciągłość działania co najmniej jednego budynku użyteczności publicznej kluczowego dla gotowości cywilnej. Jeżeli gmina planuje źródło inne niż odnawialne, na przykład agregat, musi uzasadnić, dlaczego odnawialne źródło energii nie jest możliwe technicznie albo nie opłaca się, a samo źródło może pracować wyłącznie w sytuacjach kryzysowych. Kryteria punktowe dają w tym typie łącznie do 10 punktów. Za zabezpieczony czas pracy obiektu projekt dostaje 1 punkt, gdy wynosi on najwyżej godzinę, 2 punkty za ponad godzinę do jednej doby, 3 punkty za ponad dobę do pięciu dób i 4 punkty za ponad pięć dób. Komplementarność z innym projektem daje 0 albo 4 punkty na tych samych warunkach co w typie 2 i również rozstrzyga o pierwszeństwie przy równej liczbie punktów, a projekt zapewniający ciągłość działania szpitala dostaje 2 punkty.

Typ 1 dla szpitali ma osobne warunki dostępu, między innymi umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) na leczenie szpitalne oraz pozytywną opinię o celowości inwestycji albo zastępujący ją dokument Ministra Obrony Narodowej lub ministra spraw wewnętrznych, potwierdzający, że inwestycja służy obronności lub bezpieczeństwu państwa.

Jak przygotować projekt do naboru FELD.15.03?

Przed ogłoszeniem naboru gmina może oprzeć przygotowania na SzOP, przyjętych kryteriach i zasadach kwalifikowania wydatków. Prace warto ułożyć w następującej kolejności:

1. Wybrać obiekt i typ projektu. Gmina sprawdza stan budynku, planowany zakres inwestycji i status podmiotu, który złoży wniosek. Dla szpitala trzeba potwierdzić odrębne warunki typu 1.
2. Sprawdzić parametry techniczne i ustalić, jak wykazać zgodność z opinią wojewody. Dokumentacja musi odpowiadać przepisom o ochronie ludności i warunkom technicznym budowli ochronnych. Pełny zakres wymaganej opinii opisują kryteria wyboru projektu.
3. Przygotować kosztorys i finansowanie. Gmina ustala występowanie pomocy publicznej, wymagany wkład własny i koszty niekwalifikowalne. Przy pomocy de minimis trzeba sprawdzić, ile z limitu 300 000 EUR pozostało wnioskodawcy.
4. Zlecić brakujące opracowania. Harmonogram powinien uwzględniać czas na dokumentację projektową i techniczną. Gmina gromadzi również dowody wydatków na przygotowanie projektu i sprawdza ich kwalifikowalność.
5. Po ogłoszeniu naboru sprawdzić regulamin i załączniki. Gotowy projekt trzeba dostosować do ostatecznej listy dokumentów oraz potwierdzonych terminów przyjmowania wniosków.

Co się dzieje po złożeniu wniosku?

Instytucja Zarządzająca ocenia wnioski według kryteriów z regulaminu, a wynik ogłasza listą projektów wybranych do dofinansowania. Orientacyjny termin rozstrzygnięcia podaje regulamin naboru, bo harmonogram naborów go nie zawiera. Gmina powinna wpisać ten termin do harmonogramu inwestycji razem z terminami płatności dla wykonawców.

Od negatywnej oceny przysługuje protest. Zasady opisuje rozdział 16 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027:

• Wnioskodawca składa protest w 14 dni od doręczenia informacji o negatywnej ocenie. Tego terminu nie można przedłużyć ani przywrócić.
• Kieruje go do instytucji wskazanej w regulaminie i wskazuje kryteria, z których oceną się nie zgadza, wraz z uzasadnieniem oraz ewentualnymi zarzutami proceduralnymi.
• Instytucja rozpatruje protest w 21 dni, a w uzasadnionych przypadkach łącznie do 45 dni.
• Po nieuwzględnieniu protestu przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 14 dni, a następnie skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Protest nie służy uzupełnianiu wniosku, więc argumenty muszą wynikać z dokumentów już złożonych. Dlatego wnioskodawca powinien budować dokumentację tak, aby każde kryterium dało się wskazać w konkretnym miejscu wniosku i załączników.

Czym FELD.15.03 różni się od programu schronowego wojewody?

Gmina w Łódzkiem ma w 2026 r. dwa niezależne źródła finansowania budowli ochronnych. Pierwszym jest krajowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej prowadzony przez wojewodę łódzkiego: województwo otrzymało na 2026 r. blisko 302 mln zł, w tym ponad 214 mln zł na obiekty zbiorowej ochrony, a co najmniej 90% środków programu trafia do samorządów. Pierwszy nabór, obejmujący obiekty zbiorowej ochrony, wojewoda zaplanował od 16 lutego do 8 marca 2026 r.

Drugim źródłem jest FELD.15.03, czyli środki europejskie, o których podziale decyduje Zarząd Województwa Łódzkiego. Gmina, która nie zdążyła z wnioskiem u wojewody wiosną, jesienią może ubiegać się o dofinansowanie budowli ochronnej w tym naborze.

Podobne nabory na budowle ochronne prowadzą inne regiony. Porównanie warunków zawierają artykuły o dotacjach na gotowość cywilną w Małopolsce, o dotacjach na bezpieczeństwo na Pomorzu Zachodnim oraz o naborach na bezpieczeństwo i odporność w Wielkopolsce.