FELD.15.03 Łódzkie 2026: dotacje na schrony i budowle ochronne dla gmin

Do kiedy gmina złoży wniosek w FELD.15.03 i jaka jest pula naboru?

Nabór FELD.15.03-IZ.00-001/26 Urząd Marszałkowski ogłosił 12 października 2026 r. Wnioski przyjmuje wyłącznie elektronicznie, przez aplikację WOD2021, od 19 października 2026 r., godz. 8:00, do 30 listopada 2026 r., godz. 23:59. Na dofinansowanie projektów przeznaczył 39 166 418,87 zł, czyli 8 972 217 euro po kursie z 29 września 2026 r. Regulamin naboru nie określa minimalnej ani maksymalnej kwoty dofinansowania projektu.

FELD.15.03 „Bezpieczeństwo infrastruktury obronnej” to działanie programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021-2027, z którego gminy, powiaty i jednostki publiczne mogą sfinansować budowle ochronne. Urząd Marszałkowski prowadzi go w trybie konkurencyjnym: projekty rywalizują o jedną pulę środków, a o wyniku przesądzają kryteria wyboru.

Instytucją Zarządzającą programem Fundusze Europejskie dla Łódzkiego 2021-2027 (FEŁ2027) jest Zarząd Województwa Łódzkiego, a nabór przeprowadza Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego.

Razem z ogłoszeniem Urząd opublikował szczegółowy regulamin wyboru projektów, formularz wniosku z instrukcją i wyciąg z kryteriów, a wszystkie te dokumenty obowiązują od 19 października 2026 r. Wraz z zasadami kwalifikowania wydatków i Szczegółowym opisem priorytetów programu (SzOP) wyjaśniają one, kto jest uprawniony, jakie inwestycje mieszczą się w działaniu i jak wygląda punktacja.

Dla kogo są dotacje z FELD.15.03?

Wszystkie siedem kategorii beneficjentów z SzOP ma charakter publiczny albo realizuje zadania publiczne i mieści się w czterech grupach:

• Samorządy i ich jednostki: jednostki samorządu terytorialnego (JST) oraz jednostki organizacyjne działające w ich imieniu, między innymi gminy, powiaty i ich jednostki budżetowe.
• Podmioty usług publicznych: podmioty świadczące usługi publiczne w ramach zadań własnych JST, na przykład spółki komunalne wykonujące zadania gminy.
• Ochrona zdrowia: publiczne i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej. Typ 1 projektów, czyli infrastruktura medyczna na sytuacje kryzysowe, jest zarezerwowany wyłącznie dla podmiotów leczniczych udzielających świadczeń szpitalnych.
• Edukacja: szkoły, placówki oświatowe i przedszkola, które mogą przygotować miejsca doraźnego schronienia we własnych budynkach. Regulamin naboru wymienia je wprost wśród podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku.

Gminy i powiaty składają wnioski w typie 2 (budowle ochronne, schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia) albo w typie 3 (magazyny energii ze źródłami energii). Oba typy są dostępne dla wszystkich kategorii beneficjentów i można je połączyć w jednym projekcie.

Na co gmina otrzyma dotację z FELD.15.03?

SzOP FELD.021 przewiduje w działaniu FELD.15.03 trzy typy projektów. Gmina może na przykład w jednym projekcie zaplanować ukrycie w piwnicy urzędu i magazyn energii, który zasili ten budynek.

Czy gmina może sfinansować wolnostojący schron?

Typ 2 jest główną ścieżką dla gmin. Sama definicja typu nie ogranicza lokalizacji budowli ochronnej, ale jedyny rodzaj przedsięwzięcia opisany w SzOP dla tego typu dotyczy obiektów w budynkach użyteczności publicznej. Jeśli gmina planuje wolnostojący schron, powinna przed złożeniem wniosku zapytać Urząd Marszałkowski, czy taki projekt mieści się w typie 2. Opublikowany regulamin również opisuje inwestycje w schrony i budowle ochronne jako wsparcie budynków użyteczności publicznej.

Projekt musi być zgodny z ustawą z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) z 4 listopada 2025 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania (Dz.U. 2025 poz. 1548).

Na jakich warunkach gmina otrzyma dotację na magazyn energii?

Magazyn energii ze źródłem zasilania zabezpiecza urząd gminy, obiekt ochrony zdrowia albo inny budynek, który w sytuacji kryzysowej musi działać bez przerw. SzOP wymienia w tym typie wprost budynki użyteczności publicznej, więc magazyn energii dla urzędu mieści się w zakresie działania.

Kto składa wniosek, gdy inwestycja dotyczy szpitala?

Typ 1 pozostaje zarezerwowany dla podmiotów leczniczych udzielających świadczeń szpitalnych. Wersja SzOP obowiązująca od 4 sierpnia 2026 r. dodaje warunek: powstała infrastruktura musi służyć świadczeniom opieki zdrowotnej finansowanym ze środków publicznych.

Jeśli powiat prowadzi szpital, wniosek musi złożyć sam podmiot leczniczy, bo to on spełnia warunek dotyczący wnioskodawcy.

Do ilu procent kosztów sięga dotacja i ile gmina dokłada z budżetu?

Maksymalny poziom dofinansowania w działaniu FELD.15.03 wynosi 85% kosztów kwalifikowalnych, zarówno w części UE, jak i w dofinansowaniu całkowitym. Wnioskodawca zapewnia co najmniej 15% wkładu własnego oraz pokrywa wydatki niekwalifikowalne. Regulamin przewiduje zaliczki do 90% dofinansowania, co pozwala ograniczyć kwotę, którą gmina finansuje z budżetu przed rozliczeniem wydatków.

SzOP dopuszcza w tym działaniu projekty bez pomocy publicznej, projekty z pomocą publiczną na podstawie rozporządzenia GBER, czyli rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, oraz projekty z pomocą de minimis na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2831.

Gdy w projekcie wystąpi pomoc publiczna, realny poziom dofinansowania bywa niższy niż 85%, a jego wysokość wyznaczają wtedy rodzaj wydatku i sytuacja wnioskodawcy. Od pomocy publicznej zależą budżet projektu i wkład własny, dlatego wnioskodawca powinien ją rozpoznać, zanim wniosek trafi do urzędu.

Wsparcie ma formę dotacji. SzOP ustala limit cross-financingu w działaniu FELD.15.03 na 0%, czyli nie pozwala sfinansować w projekcie wydatków, które kwalifikują się do wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Koszty pośrednie, czyli koszty administracyjne związane z obsługą projektu, wnioskodawca rozlicza stawką ryczałtową do 7% kosztów bezpośrednich.

Katalog kosztów dla FELD.15.03 określają Zasady kwalifikowania wydatków FEŁ2027 obowiązujące od 14 września 2026 r. Zasady pozwalają uznać VAT za koszt kwalifikowalny we wszystkich działaniach programu, ale w projekcie z pomocą publiczną o łącznym koszcie poniżej 5 mln euro VAT, który można odzyskać, pozostaje poza dotacją.

Okres kwalifikowalności trwa od 19 grudnia 2025 r. do 31 grudnia 2030 r. Wydatki na niezbędną dokumentację projektową, ekspertyzy i kosztorysy poniesione w tym okresie mogą wejść do budżetu kwalifikowalnego, jeżeli projekt i wydatki spełnią pozostałe warunki wsparcia.

W projekcie z pomocą publiczną obowiązują także jej przepisy o tym, kiedy wolno rozpocząć projekt i ponosić koszty. Regulamin naboru dopuszcza zakup gruntów do 10% wydatków kwalifikowalnych projektu, a na terenach opuszczonych i poprzemysłowych z budynkami do 15%.

• Typ 2: Zasady dopuszczają między innymi rozbiórki niezbędne dla inwestycji, wyposażenie w instalacje wraz z montażem i przebudowę kolidującej infrastruktury technicznej poza drogową, a wykluczają koszty bieżącej eksploatacji obiektu.
• Typ 3: kwalifikują się między innymi instalacje łączące źródło energii z magazynem i z zasilanym budynkiem oraz monitoring instalacji. Zakup używanej infrastruktury i środków transportu jest wykluczony.

Dlaczego gmina potrzebuje opinii wojewody i za co otrzyma punkty?

Kryterium dostępu wspólne dla wszystkich typów projektów to zgodność z opinią wojewody łódzkiego. Wnioskodawca musi wykazać, że realizuje typ projektu, dla którego wojewoda wydał opinię zgodną z Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 oraz z Wojewódzkim Planem Zarządzania Kryzysowego, w wersjach obowiązujących w dniu ogłoszenia naboru.

Projekt, który nie spełni tego warunku, nie otrzyma dofinansowania. To kryterium oceniający badają na etapie formalnym i przy brakach wzywają do ich usunięcia, więc gmina ma jeszcze szansę na korektę.

Gmina nie musi zdobywać osobnej opinii wojewody. Wystąpiła o nią Instytucja Zarządzająca programem, a wojewoda łódzki wydał opinię pozytywną dla wszystkich trzech typów projektów naboru: infrastruktury medycznej, budowli ochronnych i magazynów energii. Gmina wykazuje więc w treści wniosku, że jej inwestycja należy do jednego z tych typów.

Sposób wykazania w tym naborze najlepiej od razu uzgodnić z Wydziałem Wyboru Projektów I Urzędu Marszałkowskiego (wybor1.efrr@lodzkie.pl), bo u nas przy wniosku najdłużej trwa właśnie sprawdzenie zgodności z opinią. Różnice między wymaganiami regionów wyjaśniamy w artykule o opinii wojewody w dotacjach na ochronę ludności.

Komitet Monitorujący FEŁ2027 przyjął obowiązujące kryteria wyboru projektów dla działania FELD.15.03 uchwałą nr 11/26 z 11 września 2026 r. Ich wyciąg stanowi załącznik nr 3 do regulaminu naboru, a dokumenty, którymi gmina wykaże spełnienie kryteriów, wymienia sekcja J formularza wniosku.

Instytucja Zarządzająca ocenia wszystkie typy projektów także według ogólnych kryteriów punktowych, które Komitet Monitorujący przyjął wspólnie dla priorytetów 1-6 i 13-16 programu, a więc również dla FELD.15.03. Dają one łącznie do 18 punktów:

• przygotowanie projektu daje 6 punktów, jeśli wnioskodawca dołączy do wniosku wszystkie dokumenty potrzebne do rozpoczęcia inwestycji, tak że poza umową o dofinansowanie nie musi zdobywać żadnych innych; przy robotach budowlanych chodzi o dokumentację techniczną składaną z wnioskiem o pozwolenie na budowę albo o przygotowane zgłoszenie robót, a przy dostawach i usługach o specyfikację dostaw i usług;
• termin realizacji (w kryteriach: zasada „n+3”) daje 6 punktów, gdy harmonogram przewiduje zakończenie projektu w ciągu 36 miesięcy od planowanego rozpoczęcia;
• obszar wiejski daje 2 punkty za projekt w gminie wiejskiej albo w wiejskiej części gminy miejsko-wiejskiej;
• gęstość zaludnienia daje 1 punkt przy 80-500 osobach na km² i 2 punkty powyżej 500 osób na km², według danych Głównego Urzędu Statystycznego;
• zielone zamówienia dają 1 punkt, jeśli wnioskodawca zastosuje w zamówieniach projektu kryteria środowiskowe;
• współpraca międzynarodowa daje 1 punkt za powiązanie projektu z programem albo projektem międzynarodowym.

W typie 2 trzy kryteria przygotowane dla tego typu dają najwyżej 15 punktów, więc razem z ogólnymi projekt budowli ochronnej może zdobyć do 33 punktów:

• komplementarność, czyli powiązanie z innym projektem dofinansowanym ze środków unijnych, w tym z Krajowego Planu Odbudowy (KPO), albo z innych źródeł daje 0 albo 4 punkty i rozstrzyga o pierwszeństwie przy równej liczbie punktów; powiązany projekt może być zakończony, realizowany albo dopiero zaakceptowany, ale najpóźniej w chwili złożenia wniosku musi być na liście projektów wybranych do dofinansowania albo mieć podpisaną umowę;
• efektywność kosztowa, liczona jako koszt kwalifikowalny na jednostkę pojemności zbudowanych lub odnowionych schronów, daje od 0 do 6 punktów według rankingu projektów w naborze, a gdy ocenie podlegają mniej niż cztery projekty, od 1 do 3 punktów;
• zakres projektu: schrony dają 3 punkty, ukrycia 1 punkt, a miejsca doraźnego schronienia 1 punkt, przy czym punkty się sumują.

Przy adaptacjach budynków publicznych w naborach dla gmin najczęściej widzimy jeden błąd: piwnica opisana we wniosku jako schron po pracach będzie tylko miejscem doraźnego schronienia, a instytucja wzywa wtedy do poprawy. Tutaj wniosek otrzyma 1 punkt zamiast 3, które przysługują za schron.

W typie 3 kryteria dostępu wymagają, aby projekt zapewnił ciągłość działania co najmniej jednego budynku użyteczności publicznej kluczowego dla gotowości cywilnej.

Jeżeli gmina planuje źródło inne niż odnawialne, na przykład agregat, musi uzasadnić, dlaczego odnawialne źródło energii nie jest możliwe technicznie albo nie opłaca się, a samo źródło może pracować wyłącznie w sytuacjach kryzysowych. Kryteria przygotowane dla tego typu dają łącznie do 10 punktów, więc razem z ogólnymi projekt może zdobyć do 28 punktów:

• zabezpieczony czas pracy obiektu daje 1 punkt przy najwyżej godzinie, 2 punkty przy ponad godzinie do jednej doby, 3 punkty przy ponad dobie do pięciu dób i 4 punkty przy ponad pięciu dobach;
• komplementarność z innym projektem daje 0 albo 4 punkty na tych samych warunkach co w typie 2 i również rozstrzyga o pierwszeństwie przy równej liczbie punktów;
• zapewnienie ciągłości działania szpitala daje 2 punkty.

Typ 1 dla szpitali ma osobne warunki dostępu, między innymi umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) na leczenie szpitalne oraz pozytywną opinię o celowości inwestycji albo zastępujący ją dokument Ministra Obrony Narodowej lub ministra spraw wewnętrznych, potwierdzający, że inwestycja służy obronności lub bezpieczeństwu państwa.

Kryteria punktowe tego typu, w tym 3 punkty za udział szpitala w programie „Szpitale Przyjazne Wojsku”, dają do 16 punktów, a razem z ogólnymi do 34 punktów.

Jakie dokumenty gmina musi przygotować do wniosku i ile to trwa?

Program funkcjonalno-użytkowy dla przebudowy piwnicy na miejsce doraźnego schronienia zajmuje projektantom, z którymi współpracujemy, zwykle 6-10 tygodni; na pełny projekt budowlany trzeba czekać dłużej, bo dochodzą uzgodnienia techniczne i konstrukcyjne. Nad dokumentami do wniosku w WOD2021, razem z analizą finansową, pracujemy 10-14 dni roboczych od dnia, w którym gmina przekaże wszystkie dane.

Gminy i powiaty pytające nas od 12 października o ten nabór przychodzą najczęściej z samym pomysłem albo ze wstępną inwentaryzacją piwnicy szkoły czy urzędu, rzadziej z gotowym programem funkcjonalno-użytkowym. Od tego, z czym gmina startuje, zależy, ile punktów zbierze w tym naborze.

Cały nabór trwa sześć tygodni, a więc mniej więcej tyle, ile projektant potrzebuje w najlepszym razie. Z tego powodu gmina z samą koncepcją powinna zamówić program od razu, a dane do wniosku, także dokumenty własnościowe, zbierać w tym samym czasie.

Przykład na umownych danych: gmina wiejska, w której na km² mieszka mniej niż 80 osób, adaptuje piwnicę szkoły podstawowej na ukrycie. Projekt i roboty chce zlecić jednemu wykonawcy, więc do wniosku dołącza sam program, bez projektu budowlanego, a koniec projektu planuje po 30 miesiącach.

Za przygotowanie projektu wniosek otrzymuje 0 punktów: program nie pozwala rozpocząć robót, a kryteria nie liczą projektowania jako inwestycji nawet wtedy, gdy projekt i budowę wykona jedna firma. Zaplanowanie końca przed upływem 36 miesięcy od startu przynosi wnioskowi 6 punktów, lokalizacja na wsi 2, a ukrycie w kryterium zakresu 1, czyli łącznie 9 punktów.

Do tego dochodzą punkty za koszt w przeliczeniu na jednostkę pojemności obiektu (0-6), za powiązanie z innym dofinansowanym projektem, za zielone zamówienia i za współpracę międzynarodową. Gdyby wniosek zawierał komplet dokumentów pozwalających od razu zacząć roboty, wynik startowy wyniósłby 15.

Przygotowania gmina może oprzeć na regulaminie, wyciągu z kryteriów, SzOP i zasadach kwalifikowania wydatków. Prace warto wykonać w tej kolejności:

1. Wybrać obiekt i typ projektu. Gmina powinna sprawdzić stan budynku, planowany zakres inwestycji i status podmiotu, który złoży wniosek. Dla szpitala trzeba potwierdzić odrębne warunki typu 1.
2. Sprawdzić parametry techniczne i ustalić, jak wykazać zgodność z opinią wojewody. Dokumentacja musi odpowiadać przepisom o ochronie ludności i warunkom technicznym budowli ochronnych. Opinia wojewody obejmuje już wszystkie trzy typy projektów, a sposób wykazania zgodności z nią opisujemy przy kryteriach wyboru projektu.
3. Przygotować kosztorys i finansowanie. Gmina powinna ustalić, czy w projekcie wystąpi pomoc publiczna, jaki wkład własny jest wymagany i które koszty będą niekwalifikowalne. Przy pomocy de minimis trzeba sprawdzić, ile z limitu 300 000 EUR pozostało wnioskodawcy. Obowiązkowym załącznikiem jest też oświadczenie o zabezpieczeniu środków na realizację projektu.

4. Zlecić brakujące opracowania. Za przygotowanie projektu wniosek otrzyma 6 punktów dopiero z kompletem dokumentów, po którym do rozpoczęcia inwestycji potrzebna jest już tylko umowa o dofinansowanie. Wyciąg z dokumentacji technicznej albo program funkcjonalno-użytkowy jest przy tym obowiązkowym załącznikiem nr 2 do wniosku, dlatego prace projektowe najlepiej rozpocząć od razu. Warto też gromadzić dowody wydatków na przygotowanie projektu i sprawdzać, czy te wydatki są kwalifikowalne.

5. Sprawdzić regulamin i załączniki. Dokumenty trzeba zestawić z wykazem w sekcji J formularza, a wniosek wysłać przez WOD2021 najpóźniej 30 listopada 2026 r. do godz. 23:59.

Kiedy gmina pozna wynik i jak może się odwołać?

Instytucja Zarządzająca ocenia wnioski według kryteriów z regulaminu, a wynik ogłasza listą projektów wybranych do dofinansowania. Regulamin podaje maj 2027 r. jako planowany termin rozstrzygnięcia naboru. Pod ten termin gmina powinna ułożyć harmonogram inwestycji, w tym daty płatności dla wykonawców.

Protest przysługuje wnioskodawcy po negatywnej ocenie wniosku. Procedurę protestu reguluje rozdział 16 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (z 28 kwietnia 2022 r.):

• Protest wnioskodawca składa w terminie 14 dni od doręczenia informacji o negatywnej ocenie. Ten termin nie podlega przedłużeniu ani przywróceniu.
• Adresatem protestu jest instytucja określona w regulaminie. Wnioskodawca podaje w nim kryteria, których ocenę kwestionuje, i dodaje argumenty. Może też podnieść zarzuty proceduralne.
• Protest zostaje rozpatrzony w 21 dni, a gdy są ku temu ważne powody, najpóźniej po upływie 45 dni.
• Po nieuwzględnieniu protestu wnioskodawca może w ciągu 14 dni wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a potem skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W proteście nie można dopisać niczego do wniosku, dlatego uzasadnienie może odwoływać się wyłącznie do dokumentów złożonych wcześniej. Wnioskodawca powinien więc skompletować dokumenty tak, aby każde kryterium znajdowało potwierdzenie w treści wniosku lub załączników.

Kiedy wybrać FELD.15.03, a kiedy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej?

Gmina w Łódzkiem ma w 2026 r. dwa niezależne źródła dotacji na budowle ochronne. Pierwszym jest krajowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej prowadzony przez wojewodę łódzkiego: województwo otrzymało na 2026 r. blisko 302 mln zł, w tym ponad 214 mln zł na obiekty zbiorowej ochrony, a co najmniej 90% środków programu trafia do samorządów.

Pierwszy nabór, obejmujący obiekty zbiorowej ochrony, wojewoda zaplanował od 16 lutego do 8 marca 2026 r.

Drugim źródłem jest FELD.15.03, czyli środki europejskie, o których podziale decyduje Zarząd Województwa Łódzkiego. Gmina, która nie zdążyła z wnioskiem u wojewody wiosną, jesienią może ubiegać się o dofinansowanie budowli ochronnej w tym naborze.

Gminie, która ma już program funkcjonalno-użytkowy adaptacji budynku publicznego, radzimy ten nabór z dotacją do 85%; przy nowej budowie pełnego schronu lepiej sprawdza się program wojewody. Jedna z gmin, z którymi pracujemy, w jednym roku korzystała z obu źródeł, każde na inny obiekt.

Co to jest Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej?

Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej to rządowy dokument, który określa, na co państwo przeznacza środki na ochronę ludności, w tym na budowle ochronne, miejsca doraźnego schronienia i punkty schronienia. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej przeznacza na te zadania co roku co najmniej 0,3% produktu krajowego brutto.

Program na lata 2025-2026 Rada Ministrów zatwierdziła 27 maja 2025 roku, a 6 października 2026 roku przyjęła kolejny, na lata 2027-2031. W nowym programie wojewoda ma przekazać samorządom co najmniej 90% środków części wojewódzkiej i może wymagać od gminy najwyżej 20% wkładu własnego, a w uzasadnionych przypadkach więcej.

Modernizację istniejących budowli ochronnych, które sprawdziły Państwowa Straż Pożarna i nadzór budowlany, nowy program każe traktować priorytetowo i pozwala dofinansować do 100% kosztów. Gmina, która planuje schron na 2027 rok, powinna więc porównać oba źródła już przy wyborze obiektu.

Podobne nabory na budowle ochronne prowadzą inne regiony. Porównanie warunków zawierają artykuły o dotacjach na gotowość cywilną w Małopolsce, o dotacjach na bezpieczeństwo na Pomorzu Zachodnim oraz o naborach na bezpieczeństwo i odporność w Wielkopolsce.

Wozy strażackie i sprzęt ratowniczy dla OSP gmina z Łódzkiego mogła pokryć dotacją do 85% kosztów kwalifikowalnych z osobnego naboru FELD 02.08 na samochody dla OSP, który zakończył się 5 listopada 2026 roku. Harmonogram naborów przyjęty przez Zarząd Województwa Łódzkiego 21 września 2026 roku nie zapowiada kolejnego naboru na ten sprzęt. W Łódzkiem zaplanowano także nabór FELD.07.09 na usługi społeczne.

Poza budowlami ochronnymi JST może planować wspólną usługę cyberbezpieczeństwa z innymi samorządami. Warunki takiego projektu opisujemy w artykule o dotacji na Lokalne Centra Cyberbezpieczeństwa dla JST.