Dotacje na bezpieczeństwo w Małopolsce 2026: FEM 14.3 na schrony i remizy dla gmin i OSP

Kiedy ruszą nabory FEM 14.3?

Nabór na budowę nowych obiektów (typ A) zaplanowano na listopad 2026 – styczeń 2027. Nabór na przebudowę i rozbudowę istniejących obiektów (typ B) ma potrwać od 4 lutego do 15 kwietnia 2027 r. Dokładne dni rozpoczęcia i zakończenia typu A poda regulamin konkursu.

Terminy i budżety naborów pochodzą z harmonogramu FEM z 2 września 2026 r. Terminy naborów 13.2 i 14.1 typ B podajemy według komunikatu instytucji z 7 września 2026 r., który przesunął ich start na 24 września. Start naboru na parkingi „parkuj i jedź” może się jeszcze zmienić, bo instytucja czeka na opinię wojewody. Kod FEMP w tabeli oznacza program Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027, nazywany również FEM.

Kto może złożyć wniosek w FEM 14.3?

Wnioskodawcą i partnerem w typach A i B może być wyłącznie gmina, powiat albo OSP. Gmina i powiat występują jako terytorialne organy ochrony ludności, a OSP jako podmiot ochrony ludności. Firma lub spółka komunalna może ubiegać się o zamówienie na prace albo dostawy, lecz nie należy do katalogu partnerów tych typów projektu. Nabory A i B są konkurencyjne: uprawnione podmioty składają wnioski, a o wyborze decyduje ocena według kryteriów.

Jakie obiekty i prace obejmuje FEM 14.3?

FEM 14.3 obejmuje budowę nowego obiektu (typ A) oraz przebudowę lub rozbudowę istniejącego (typ B). Budynek powinien łączyć codzienne przeznaczenie z co najmniej jedną funkcją ochrony ludności:

• Miejsce doraźnego schronienia zapewnia tymczasową ochronę ludzi, np. w przystosowanej piwnicy albo garażu podziemnym.
• Ukrycie zapewnia ochronę w niehermetycznej budowli ochronnej.
• Magazyn zasobów ochrony ludności, w tym magazyn przeciwpowodziowy, służy przechowywaniu sprzętu i zapasów na czas kryzysu.
• Miejsce udzielania pomocy służy pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy i opiece zdrowotnej.
• Centrum gotowości cywilnej służy szkoleniom mieszkańców, utrzymaniu gotowości OSP i grup poszukiwawczo-ratowniczych oraz koordynacji służb.

W typie A podstawową funkcją nowego obiektu nie może być administracja publiczna, opieka, edukacja, ochrona zdrowia, kultura ani turystyka; funkcja gotowości cywilnej ma być dodatkiem do innego przeznaczenia, na przykład remizy, garażu komunalnego albo hali magazynowej.

Projekt musi być zgodny z Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 oraz z wojewódzkim planem zarządzania kryzysowego. Według Szczegółowego Opisu Priorytetów FEM (SZOP) opinię wojewody pozyskuje instytucja zarządzająca. Gmina powinna przygotować opis, który pozwoli wykazać zgodność inwestycji z oboma dokumentami. Odrębny artykuł wyjaśnia, kto pozyskuje opinię wojewody w dotacjach na ochronę ludności.

Nazwa działania mówi o gotowości cywilnej: to zdolność samorządu, służb i mieszkańców do działania w sytuacji kryzysowej, od ostrzegania i ewakuacji, przez doraźne schronienie, po ciągłość dostaw wody i pierwszą pomoc.

Ile wynosi dofinansowanie i wkład własny?

W typach A i B dotacja z UE może pokryć do 60% kosztów kwalifikowalnych, czyli wydatków objętych wsparciem. Jej kwota nie przekroczy 1,5 mln zł na nowy obiekt ani 300 tys. zł na przebudowę lub rozbudowę. SZOP dopuszcza dodatkowo do 10% kosztów z budżetu państwa.

W harmonogramie z 2 września 2026 r. przy obu typach widnieje jednak brak zgody na środki z budżetu państwa. Łączne dofinansowanie do 70% będzie możliwe przy przyznaniu pełnych 10% krajowych. Przy finansowaniu wyłącznie z UE udział własny w kosztach kwalifikowalnych wynosi co najmniej 40%; limity kwotowe mogą go zwiększyć. Regulamin naboru określi ostateczne warunki.

• Koszty i odrębny typ C. W typach A i B drogi dojazdowe oraz parkingi bez funkcji miejsca doraźnego schronienia są niekwalifikowalne. Zakup wyposażenia związanego z obiektem i niezbędnego do jego funkcji ochronnej może stanowić najwyżej 50% kosztów projektu. Typ C dotyczy odrębnej inwestycji szpitalnej; jego wyższe limity nie dotyczą gmin i OSP ubiegających się o wsparcie w typach A i B.

Przygotowując budżet, sprawdź kwalifikowalność każdego wydatku, zasady pomocy publicznej lub de minimis oraz możliwość odzyskania podatku VAT; dopiero wtedy policzysz faktyczny wkład własny.

Które kryteria decydują o punktach?

Kryteria dla typów A i B są zatwierdzone przez Komitet Monitorujący. Pozwalają ocenić projekt przed ogłoszeniem naboru; dokumenty są dostępne na stronie kryteriów FEM.

Ocena obejmuje etap formalny, który dotyczy m.in. kompletności i podpisania dokumentów, oraz etap merytoryczny. Instytucja oceniająca przyznaje punkty według kryteriów o określonych wagach; wynik decyduje o miejscu projektu na liście.

Jak funkcja obiektu wpływa na liczbę punktów?

Pierwsze kryterium dotyczy funkcji, którą obiekt pełni obok podstawowego przeznaczenia. Zgodnie z kryteriami dla typu A i kryteriami dla typu B punktacja wygląda tak:

• 4 punkty za ukrycie,
• 3 punkty za miejsce doraźnego schronienia albo miejsce udzielania pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy i opieki zdrowotnej,
• 2 punkty za miejsce magazynowe na zasoby ochrony ludności, w tym magazyn przeciwpowodziowy,
• 1 punkt za centrum gotowości cywilnej, służące między innymi budowaniu kompetencji, gotowości OSP i grup poszukiwawczo-ratowniczych oraz koordynacji służb.

Punkty za funkcje nie sumują się: obiekt z kilkoma funkcjami otrzymuje punkty za tę najwyżej punktowaną. Najwięcej waży kryterium „dostępność infrastruktury”: projekt w gminie, w której nie ma jeszcze obiektu podwójnego zastosowania, otrzymuje 2 punkty mnożone przez 3, w typie A i B. Przy równej liczbie punktów o kolejności decyduje najpierw to kryterium, potem liczba obiektów kluczowych dla bezpieczeństwa na terenie gminy, w tym położenie w strefie oddziaływania budowli piętrzącej (0–3 punkty mnożone przez 2), a na końcu stan przygotowania projektu. W typie B dodatkowe 2 punkty otrzymuje przebudowa budynku szkoły lub przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) na miejsce doraźnego schronienia.

Osobne 2 punkty mnożone przez 2 przypadają projektom z gmin zmarginalizowanych według Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego lub strategii „Małopolska 2030”; wykaz gmin będzie załącznikiem do regulaminu.

Jakie inne kryteria wpływają na ocenę?

• Stan przygotowania projektu, od 1 do 4 punktów; rozstrzyga remisy w trzeciej kolejności. Komplet ostatecznych decyzji administracyjnych dla całego projektu, w tym pozwolenie na budowę albo dokument równoważny, daje maksimum. Poziom średni (2 punkty) wymaga łącznie zgodności z planem zagospodarowania, prawa do nieruchomości i programu funkcjonalno-użytkowego albo kompletnej dokumentacji technicznej z jednym z tych potwierdzeń.
• Ochrona zieleni, od 0 do 2 punktów. Punkt za zastosowanie standardu ochrony drzew i punkt za brak wycinki albo za nasadzenia rodzimymi gatunkami.
• Zero punktów zwykle nie eliminuje projektu. Wyjątkiem są kryteria progowe, takie jak spójność z diagnozą potrzeb w działaniu 13.2.

Czym FEM 14.3 różni się od Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oraz Małopolskie OSP 2026?

W 2026 r. gminy i OSP w Małopolsce mają trzy osobne źródła dotacji na obiekty i sprzęt ochrony ludności: FEM 14.3 z funduszy europejskich, Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej prowadzony przez wojewodę oraz Małopolskie OSP 2026 z budżetu województwa. Różnią się skalą, terminem i tym, kto ocenia wniosek, więc ten sam obiekt warto od razu przypisać do właściwej ścieżki.

Sprzęt, uzbrojenie i umundurowanie OSP finansują osobne programy: Bezpieczny Strażak z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) w Krakowie (do 50% kosztów i do 20 tys. zł na jednostkę, nabór 7–21 kwietnia 2026 r., edycja zamknięta) oraz dotacje Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) dla jednostek włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KSRG) i poza nim. FEM 14.3 i program wojewody finansują obiekty.

Jak przygotować projekt przed rozpoczęciem naboru?

Przed ogłoszeniem naboru gmina, powiat lub OSP powinny ustalić zakres inwestycji, budżet i osoby odpowiedzialne za dokumentację. Przygotowanie obejmuje następujące zadania:

1. Opisz problem, który projekt ma rozwiązać. Wskaż konkretne ryzyko: że w sołectwie nie ma miejsca doraźnego schronienia, że magazyn obrony cywilnej mieści się w nieogrzewanym garażu albo że dostawy wody mogą zostać przerwane; w projekcie firmowym lukę w ciągłości działania, w szkole brak procedur.
2. Oceń lokalizację według kryteriów. Gmina powinna ustalić dostępność obiektów podwójnego zastosowania i położenie infrastruktury kluczowej dla bezpieczeństwa. Dane są potrzebne do punktacji oraz rozstrzygania remisów opisanych w kryteriach FEM 14.3.
3. Potwierdź wnioskodawcę i partnerów. Ustal, kto ma prawo do nieruchomości, kto będzie właścicielem sprzętu i kto odpowiada za utrzymanie rezultatu.
4. Przygotuj opis planowanych prac i zakupów oraz kosztorys. Wpisz wydatki niezbędne do osiągnięcia celu projektu. Dla robót budowlanych sprawdź dokumentację techniczną i wymagane decyzje administracyjne.
5. Policz wkład własny i przepływy pieniężne. Wyodrębnij VAT, wydatki niekwalifikowalne i terminy płatności, a następnie zaplanuj finansowanie projektu do czasu wypłaty środków.
6. Zbierz materiały uzasadniające potrzebę inwestycji. Przygotuj analizę zagrożeń, dane o odbiorcach, dokumenty strategiczne, procedury kryzysowe oraz uzasadnienie, dlaczego projekt powinien powstać teraz.

Jak wygląda ocena i kiedy poznasz wynik?

Wszystkie opisane nabory konkurencyjne kończą się listą projektów wybranych do dofinansowania, którą publikuje Instytucja Zarządzająca. Harmonogram podaje wyłącznie daty naborów, natomiast liczbę etapów oceny, kryteria i orientacyjny termin rozstrzygnięcia określa regulamin konkretnego konkursu, publikowany razem z ogłoszeniem naboru.

Planując inwestycję, przyjmij, że między złożeniem wniosku a rozstrzygnięciem mija zwykle kilka miesięcy. To ma znaczenie dla harmonogramu robót, kredytowania wkładu własnego i terminów w umowach z wykonawcami.

Od negatywnej oceny przysługuje protest. Zasady opisuje rozdział 16 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich. Najważniejsze reguły są takie same we wszystkich naborach FEM:

• Masz 14 dni na złożenie protestu, licząc od doręczenia informacji o negatywnej ocenie. Tego terminu nie można przedłużyć ani przywrócić.
• Protest kierujesz do Instytucji Zarządzającej programem FEM; w naborze 14.3 jest nią Zarząd Województwa Małopolskiego, obsługiwany przez Urząd Marszałkowski, a w naborach prowadzonych przez instytucję pośredniczącą (na przykład Wojewódzki Urząd Pracy w 15.1) składasz go za jej pośrednictwem.
• W proteście wskazujesz kryteria, z których oceną się nie zgadzasz, wraz z uzasadnieniem i ewentualnymi zarzutami proceduralnymi. Protest nie służy uzupełnianiu wniosku, więc argumenty muszą wynikać z dokumentów już złożonych.
• Instytucja rozpatruje protest w 21 dni, a w uzasadnionych przypadkach łącznie do 45 dni.
• Po nieuwzględnieniu protestu przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w terminie 14 dni, a następnie skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dlatego dokumentację warto budować tak, aby każde kryterium dało się wskazać w konkretnym miejscu wniosku i załączników. To samo ułatwia późniejszy protest, jeśli okaże się potrzebny.

Jakie inne nabory FEM obejmują bezpieczeństwo?

Wodociągi, pracodawcy, szkoły i podmioty lecznicze korzystają z odrębnych działań. Ich terminy i warunki nie dotyczą wniosku gminy lub OSP w FEM 14.3.

Kto może złożyć projekt wodny w FEM 13.1 i 13.2?

W FEMP 13.1 i 13.2 wniosek składają jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne, podmioty świadczące usługi publiczne, przedsiębiorstwa realizujące cele publiczne oraz partnerstwa tych podmiotów. Zakres projektów opisuje tabela terminów.

Którzy pracodawcy mogą złożyć wniosek w FEM 15.1?

W FEMP 15.1 wniosek może złożyć każdy pracodawca: przedsiębiorstwo, instytucja ochrony zdrowia, instytucja nauki i edukacji, administracja publiczna, służby publiczne, partner społeczny, organizacja społeczna, związek wyznaniowy albo instytucja wspierająca biznes. Zakres obu typów projektu opisuje sekcja dla firm.

Kto może zgłosić projekt dla szkół w FEM 15.2?

W FEMP 15.2 typ B wniosek składa organ prowadzący albo podmiot działający na rzecz szkół i placówek: jednostka samorządu, instytucja nauki i edukacji, organizacja społeczna lub związek wyznaniowy, przedsiębiorstwo, służby publiczne albo instytucja wspierająca biznes. Zakres projektu opisuje tabela terminów.

W pozostałych działaniach dofinansowanie wynosi od 50% do 100% wydatków kwalifikowalnych, zależnie od działania i typu projektu; poziomy określa Szczegółowy Opis Priorytetów FEM, a stawki dla konkretnego projektu poda regulamin. Zanim policzysz budżet, sprawdź, jak policzyć wkład własny w dotacji.

• FEMP 13.1: dofinansowanie do 75% przy wkładzie własnym co najmniej 25%; w naborze konkurencyjnym dotacja UE na projekt nie przekroczy 3 mln zł, a z obszaru jednej gminy można złożyć tylko jeden wniosek.
• FEMP 13.2: wkład własny co najmniej 15%, dotacja UE do 85%.
• FEMP 15.1: do 95% z UE i do 100% łącznie; ostateczny poziom zależy od rodzaju projektu, zasad pomocy publicznej i regulaminu.
• FEMP 15.2: do 95% z UE i do 100% łącznie; projekt nie może przekroczyć 600 tys. zł ani trwać dłużej niż 24 miesiące, a limit na jedną placówkę zależy od liczby uczniów i podajemy go w artykule o dotacjach dla szkół w Małopolsce.

Jakie kryteria dotyczą projektów wodnych w FEM 13.2?

Tu jedno kryterium działa jak bramka: brak spójności z diagnozą potrzeb albo analizą zagrożeń oznacza 0 punktów, a to eliminuje projekt z oceny. W projekcie partnerskim wystarczy, że warunku nie spełni jeden partner. Reszta punktów to katalog rozwiązań, w którym każde daje 2 punkty:

• dywersyfikacja ujęć wody, na przykład studnie głębinowe, studnie publiczne, ujęcia awaryjne i punkty poboru,
• uzdatnianie i rezerwy magazynowe zapewniające zapas wody na czas kryzysu, liczony według normy przetrwania 7,5 dm³ na osobę na dobę,
• autonomia energetyczna i ciągłość procesów,
• inteligentne zarządzanie i ochrona przed zagrożeniami, w tym przed celowym skażeniem wody oraz atakami na systemy sterowania,
• mobilna dystrybucja wody poza siecią wodociągową.

Kryteria dla pozostałych działań, w tym 13.1 w obu trybach oraz 15.1 i 15.2, są opublikowane w tym samym miejscu.

Jakie szkolenia pracodawca może sfinansować z FEM 15.1?

Jako pracodawca możesz złożyć wniosek w FEMP 15.1. Program przewiduje projekt bezpośredni dla Twoich pracowników oraz projekt parasolowy, w którym jeden beneficjent organizuje wsparcie dla większej grupy pracodawców. Wybór modelu zależy od tego, kogo obejmą szkolenia i uzupełniające je doradztwo.

W typie A możesz przygotować szkolenia i uzupełniające je doradztwo dotyczące ciągłości działania firmy, ochrony ludności, obrony cywilnej, reagowania na kryzys i cyberbezpieczeństwa. Szkolenia z ochrony ludności i obrony cywilnej są obowiązkowe w każdym projekcie; wniosek nie może dotyczyć wyłącznie cyberbezpieczeństwa.

Typ B służy rozwojowi kompetencji pracowników w zawodach krytycznych, m.in. mechaników, mechatroników, elektryków i automatyków, a także osób zajmujących się IT, transportem, logistyką, produkcją sprzętu medycznego oraz bezpieczeństwem dostaw wody i ciepła systemowego. Minimalna wartość projektu zależy od typu: w typie A (szkolenia z ochrony ludności i obrony cywilnej) wynosi 1 mln zł, a w typie B (zawody krytyczne) 50 tys. zł dla projektu bezpośredniego i 1 mln zł dla projektu parasolowego.

Wsparcie dla przedsiębiorców w projektach parasolowych jest udzielane wyłącznie jako pomoc de minimis. W projekcie bezpośrednim właściwe zasady pomocy publicznej określi regulamin naboru.

Zobacz też, jak przejść od wyboru programu do złożenia wniosku.

Najczęstsze pytania o dotacje na bezpieczeństwo w Małopolsce