Poradnik dla gmin · ochrona ludności w programach regionalnych

Dotacje na ochronę ludności 2026: kto pozyskuje opinię wojewody i co przygotowuje gmina

Michalina WalorczykWspółtwórczyni mdotacje.pl, ekspertka ds. finansowania projektów. Od 15 lat przygotowuje i rozlicza projekty inwestycyjne firm i samorządów. Opublikowano: 3 sierpnia 2026 roku · Ostatnia aktualizacja: 23 września 2026 roku.

W dotacjach na ochronę ludności sposób pozyskania opinii wojewody zależy od działania i regulaminu naboru. Gmina powinna ustalić tę procedurę przed przygotowaniem załączników, a w projekcie wykazać jego funkcję ochronną.

Zestawienie obejmuje dziesięć programów regionalnych. Pokazuje, gdzie opinię pozyskuje instytucja, gdzie dokumenty nie wskazują odpowiedzialnego podmiotu oraz czym różnią się procedury w Śląskiem i Wielkopolsce.

Przygotowujemy wnioski o dotacje na ochronę ludności

Opisz projekt

Kto pozyskuje opinię w poszczególnych województwach?

Podkarpacki Szczegółowy Opis Priorytetów (SZOP) wymaga pozytywnej opinii przed ogłoszeniem naboru, lecz nie wskazuje podmiotu, który o nią występuje. Nie można na tej podstawie przypisać obowiązku gminie ani instytucji zarządzającej. Źródła dla poszczególnych działań znajdują się w ostatniej kolumnie tabeli. W kolumnie o zgodności POLiOC oznacza Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, a WPZK wojewódzki plan zarządzania kryzysowego.

Opinia wojewody w 10 programach regionalnych
Województwo i działanie	Opinia wojewody	Kto ją pozyskuje	Zgodność z dokumentami	Gdzie sprawdzić
Małopolskie FEMP.14.01-14.03	Jest wymagana	Pozyskuje ją instytucja zarządzająca	Wymaga zgodności z POLiOC i WPZK łącznie	SZOP.FEMP.030, s. 748
Dolnośląskie FEDS.15.01	Jest wymagana	Pozyskuje ją instytucja zarządzająca	Wymaga zgodności z POLiOC i WPZK łącznie	SZOP.FEDS.036, s. 276
Warmińsko-mazurskie FEWM.15.01-15.04	Jest wymagana przed uruchomieniem wsparcia	Pozyskuje ją instytucja zarządzająca	Wymaga zgodności z POLiOC lub z WPZK (wystarczy jeden dokument)	SZOP.FEWM.024, priorytet FEWM.15
Podkarpackie FEPK.13.01	Jest wymagana przed ogłoszeniem naboru	SZOP nie wskazuje podmiotu, a opinia musi powstać przed ogłoszeniem naboru	Opinia potwierdza zgodność z POLiOC lub z WPZK, a podstawą kwalifikowania działań są oba dokumenty łącznie	SZOP.FEPK.022, limity i ograniczenia pkt 6
Zachodniopomorskie FEPZ.13.01-13.03	Jest wymagana	W 13.01 pozyskuje ją instytucja zarządzająca, a dla 13.02 i 13.03 SZOP nie wskazuje podmiotu	Wymaga zgodności z POLiOC lub z WPZK (wystarczy jeden dokument)	SZOP FEPZ 24.0, s. 322, 326 i 329 oraz regulamin naboru 13.01, wersja 1.1
Opolskie FEOP.16.02	Jest wymagana także w trybie konkurencyjnym	SZOP opisuje wymóg bez wskazania podmiotu	Wymaga zgodności z POLiOC lub z WPZK (wystarczy jeden dokument)	SZOP.FEOP.027, s. 299
Pomorskie FEPM.12.01-12.04	Jest wymagana	SZOP opisuje wymóg bez wskazania podmiotu	Wymaga zgodności z POLiOC i WPZK łącznie	SZOP.FEPM.020, s. 323
Śląskie FESL.16.01-16.05	Jest wymagana	SZOP opisuje wymóg bez wskazania podmiotu	Wymaga zgodności z POLiOC i WPZK łącznie	SZOP.FESL.024, działania 16.01-16.05
Śląskie FESL.16.06	Opinię wydaje komórka zarządzania kryzysowego w jednostce samorządu terytorialnego	SZOP nie wskazuje podmiotu; wnioskodawca musi mieć opinię już w chwili składania wniosku	Wymaga zgodności z POLiOC i WPZK łącznie	SZOP.FESL.024, s. 561
Wielkopolskie FEWP.15.01	SZOP przewiduje zatwierdzenie inwestycji przez właściwy organ krajowy	Decyzję podejmuje właściwy organ krajowy	Punktem odniesienia jest POLiOC lub WPZK	SZOP.FEWP.037, s. 334
Łódzkie FELD.15.03	Jest wymagana dla typu projektu	Kryteria nie wskazują podmiotu; wnioskodawca wykazuje, że realizuje typ projektu objęty opinią	Wymaga zgodności z POLiOC i WPZK łącznie	Kryteria wyboru, uchwała nr 11/26, s. 549

Jak sprawdzić, czy dane działanie obejmuje projekt gminy?

Gmina może złożyć wniosek tylko w części działań z tabeli. W Małopolsce są to obiekty podwójnego zastosowania w działaniu FEMP.14.03, w którym wnioskodawcą może być też powiat albo ochotnicza straż pożarna (OSP). Kwalifikują się tam również parkingi „parkuj i jedź” w typie B działania FEMP.14.01, które mają pełnić funkcję miejsc doraźnego schronienia albo ukryć. W Warmińsko-Mazurskiem gmina może ubiegać się o wsparcie w działaniu FEWM.15.02 i w schemacie A działania FEWM.15.04. Gmina ma status wnioskodawcy także w opolskim FEOP.16.02, śląskim FESL.16.06, zachodniopomorskim FEPZ.13.02, wielkopolskim FEWP.15.01 i łódzkim FELD.15.03. W łódzkim działaniu chodzi o budowle ochronne, schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia w budynkach użyteczności publicznej.
Pozostałe działania mają z góry wskazanych beneficjentów albo inny krąg wnioskodawców. Dolnośląskie FEDS.15.01 obejmuje Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii oraz drogi i linie kolejowe samorządu województwa, a podkarpackie FEPK.13.01 drogi wojewódzkie wraz z Portem Lotniczym Rzeszów-Jasionka i pasami startowymi w Krośnie i Mielcu. W pomorskich FEPM.12.01-12.04 dofinansowanie obejmuje elementy przedsięwzięć strategicznych województwa, w tym „Jakość i bezpieczeństwo w podmiotach leczniczych”. Śląskie FESL.16.01-16.03 i FESL.16.05 obejmują przedsięwzięcia priorytetowe z kontraktu programowego województwa, a FESL.16.04 porty lotnicze. W małopolskim FEMP.14.02 beneficjentem są Małopolskie Parki Zdrowia, w warmińsko-mazurskim FEWM.15.03 publiczne zakłady opieki zdrowotnej, a w zachodniopomorskim FEPZ.13.03 Port Lotniczy Szczecin-Goleniów.
W FEWM.15.01 i FEPZ.13.01 projekty wybiera się bez konkursu. Samorządy są wśród możliwych beneficjentów obu działań, ale wniosek składa tylko samorząd, którego przedsięwzięcie instytucja zarządzająca wskazała do dofinansowania w tym trybie. Nabór FEPZ.13.01 dotyczył wyposażenia jednostek OSP i zakończył się 31 sierpnia 2026 r.
Zapis „POLiOC lub WPZK” oddaje sformułowanie „i/lub” użyte w SZOP: wystarczy zgodność z jednym dokumentem, a powołanie obu też spełnia warunek. Tam, gdzie w tabeli stoi „łącznie”, uzasadnienie projektu obejmuje oba dokumenty naraz.
O ostatecznych zasadach decyduje regulamin konkretnego naboru. W zachodniopomorskim działaniu FEPZ.13.01 to właśnie regulamin przesądził, że opinię pozyskuje instytucja zarządzająca, a weryfikacja odbywa się przy ocenie merytorycznej. Kto pozyskuje opinię w FEPZ.13.02 i FEPZ.13.03, ustali regulamin naboru w tych działaniach.

Jakie odrębne zasady obowiązują w Śląskiem i Wielkopolsce?

Śląskie działanie FESL.16.06. W tym działaniu opinię wydaje nie wojewoda, lecz komórka do spraw zarządzania kryzysowego właściwej miejscowo jednostki samorządu terytorialnego. Wnioskodawca musi ją mieć już w chwili składania wniosku. SZOP.FESL.024 zastrzega przy tym, że sposób weryfikacji zgodności z POLiOC i WPZK zostanie ustalony na dalszym etapie. Harmonogram naborów programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego (FE SL) z 30 lipca 2026 r. nie przewiduje naboru w tym działaniu.

Wielkopolskie działanie FEWP.15.01. Inwestycje w infrastrukturę obronną i wsparcie gotowości cywilnej zatwierdza właściwy organ krajowy, a na poziomie wojewódzkiego zespołu zarządzania kryzysowego ma działać mechanizm koordynacji tych inwestycji z działaniami finansowanymi z innych źródeł. Punktem odniesienia jest POLiOC 2025-2026 lub wojewódzki plan zarządzania kryzysowego.

Nabór wielkopolski zamknął się 31 sierpnia 2026 r.

Nabór nr FEWP.15.01-IZ.00-004/26 przyjmował wnioski od 8 czerwca do 31 sierpnia 2026 r. Budżet wynosił 140 000 000 zł, dofinansowanie sięgało 70% kosztów kwalifikowalnych, a dofinansowanie jednego projektu mogło wynieść najwyżej 10 000 000 zł. Warunki opisujemy w artykule o dotacjach na bezpieczeństwo i odporność w Wielkopolsce.

Co gmina powinna przygotować w opisie projektu?

Gmina powinna przygotować uzasadnienie, które łączy planowaną inwestycję z zadaniami ochrony ludności i wymaganiami jej naboru. Sam ogólny zapis o poprawie bezpieczeństwa nie wyjaśnia, kogo i przed jakim zagrożeniem ochroni projekt.

Opis łączy inwestycję z programem ochrony ludności. W opisie należy wskazać obszar i konkretne zadanie POLiOC, którego dotyczy inwestycja, jeśli działanie wymaga zgodności z tym programem.
Projekt odpowiada na konkretne zagrożenie dla mieszkańców. Uzasadnienie powinno wskazywać zagrożenia i procedury z planu wojewódzkiego oraz, stosownie do projektu, planu gminnego lub powiatowego. Nazwane ryzyko, np. powódź albo awaria infrastruktury, wyjaśnia potrzebę inwestycji.
Opis pokazuje, kogo i w jakiej skali ochroni inwestycja. Dokumentacja powinna podać lokalizację, rodzaj obiektu lub systemu oraz jego rolę w ochronie mieszkańców. Liczba osób objętych ochroną pozwala ocenić planowany efekt projektu.
Inwestycja mieści się w ustawowych zadaniach gminy. Opis powinien odsyłać do odpowiednich zadań samorządu z ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.
Dokumentacja podaje parametry techniczne planowanego obiektu. Przy budowlach ochronnych i miejscach doraźnego schronienia należy połączyć parametry projektowe z właściwymi wymaganiami technicznymi. Ułatwia to ocenę, czy obiekt zapewni deklarowaną ochronę.

Kiedy gmina powinna rozpocząć przygotowania?

W podkarpackim opinia warunkuje ogłoszenie naboru, a w warmińsko-mazurskim uruchomienie wsparcia w działaniach priorytetu FEWM.15. Gmina może wcześniej rozpoznać potrzeby i przygotować opis inwestycji. Po publikacji dokumentacji musi porównać swój zakres z warunkami konkretnego naboru.

Zachodniopomorskie działanie FEPZ.13.02 zaplanowano na okres między październikiem a grudniem 2026 r., z budżetami 31 392 000 zł dla typu 1 i 7 848 000 zł dla typu 2. Warunki opisujemy w artykule o dotacjach na bezpieczeństwo na Pomorzu Zachodnim.

Opolskie działanie FEOP.16.02 ma nabór konkurencyjny zaplanowany na czerwiec 2027 r. z budżetem 58 800 000 zł, a wcześniej, w listopadzie 2026 r., nabór niekonkurencyjny na projekt Opolskiego Centrum Ratownictwa Medycznego. Harmonogram dolnośląski z 15 września 2026 r. przewiduje w FEDS.15.01 wyłącznie nabory niekonkurencyjne dla wskazanych beneficjentów, a harmonogram śląski nie ma pozycji dla działania 16.06.

Łódzkie działanie FELD.15.03 ma nabór konkurencyjny zaplanowany od 19 października do 30 listopada 2026 r., z budżetem 38 908 019,02 zł wspólnym dla trzech typów projektów. Warunki opisujemy w artykule o dotacjach na schrony i budowle ochronne w Łódzkiem.

Ustal zasady obowiązujące w działaniu, w którym gmina składa wniosek. Sprawdź w aktualnym SZOP, czy opinia jest wymagana, kto ją pozyskuje oraz czy zgodność wykazuje się z POLiOC, z WPZK, czy z oboma dokumentami łącznie.
Sprawdź tryb wyboru i katalog wnioskodawców. Instytucje realizują część działań w trybie niekonkurencyjnym z samorządem województwa, podmiotami leczniczymi i zarządcami infrastruktury.
Po ogłoszeniu naboru należy dopasować gotowe materiały do formularza. Gmina powinna sprawdzić budżet, wkład własny, harmonogram i wskaźniki oraz złożyć wymagane załączniki w terminie.

Jakich błędów unikać przy ustalaniu procedury?

Zasady różnią się między województwami, więc procedury z jednego programu nie można przenosić do drugiego.

Gmina przenosi procedurę z innego działania. Przed wystąpieniem o dokument gmina powinna ustalić jego rodzaj, właściwy organ i podmiot odpowiedzialny za pozyskanie. Opinia wojewody i opinia komórki zarządzania kryzysowego jednostki samorządu terytorialnego (JST) w FESL.16.06 to odrębne dokumenty.
Gmina liczy na działanie zarezerwowane dla innych beneficjentów. W dolnośląskim FEDS.15.01, podkarpackim FEPK.13.01, pomorskich FEPM.12.01-12.04, śląskich FESL.16.01-16.05, małopolskim FEMP.14.02, warmińsko-mazurskim FEWM.15.03 i zachodniopomorskim FEPZ.13.03 dofinansowanie otrzymują przedsięwzięcia wskazane z góry albo inne podmioty niż gmina.
Uzasadnienie odwołuje się do jednego dokumentu tam, gdzie SZOP wymaga obu. W dolnośląskim, śląskim, małopolskim, pomorskim i łódzkim uzasadnienie obejmuje POLiOC i WPZK naraz.

Gdzie znaleźć wymagania dotyczące opinii?

Dokumenty trzeba czytać dla konkretnego działania i naboru. Gmina powinna korzystać z aktualnej wersji SZOP oraz regulaminu wraz z załącznikami, zamiast przenosić zapis z wcześniejszego konkursu.

Zajrzyj do karty swojego działania w SZOP. Warunek opinii wojewody stoi w opisie działania albo w sekcji o limitach i ograniczeniach w realizacji projektów, a w Łódzkiem w kryteriach wyboru projektów; numery stron dla wersji wskazanych w tabeli podaje jej ostatnia kolumna.
Przeczytaj regulamin wyboru projektów w swoim naborze. Sprawdź warunki dofinansowania i listę załączników, bo regulamin może przenieść opinię między tymi częściami, tak jak zrobił to zachodniopomorski nabór FEPZ.13.01 w wersji 1.1.
Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Należy znaleźć w nim obszar i zadanie odpowiadające inwestycji. Wersja uwzględniająca zmiany pozwala powołać właściwy zakres działań. Przy wniosku składanym w 2027 r. sprawdź, czy regulamin nie odsyła już do programu na lata 2027–2031.
Wojewódzki plan zarządzania kryzysowego przygotowuje wojewoda i przedkłada go do zatwierdzenia ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej (art. 14 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy o zarządzaniu kryzysowym z 26 kwietnia 2007 r.). O dostęp do części potrzebnej do opisu zagrożeń zapytaj wydział bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego urzędu wojewódzkiego.

Pytania i odpowiedzi

Co zrobić, gdy SZOP nie wskazuje, kto występuje o opinię?

Gmina powinna skierować do instytucji prowadzącej nabór pytanie z kodem działania i opisem inwestycji. Warto uzyskać pisemne wyjaśnienie, kto pozyskuje opinię, czego ma ona dotyczyć i czy trzeba dołączyć ją do wniosku. Sam brak wskazania podmiotu w SZOP nie oznacza, że gmina ma wystąpić bezpośrednio do wojewody.

Jakie przepisy techniczne dotyczą schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia?

Schrony i ukrycia obejmuje rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji (MSWiA) z 4 listopada 2025 r. o warunkach technicznych dla budowli ochronnych. Dla miejsc doraźnego schronienia właściwe jest rozporządzenie MSWiA z 9 lipca 2025 r. Projektant powinien dobrać wymagania do rodzaju obiektu, który gmina zamierza zgłosić.

Którą wersję Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej przywołać w projekcie?

Obecny program obejmuje lata 2025–2026. Przyjęto go uchwałą nr 72 Rady Ministrów z 27 maja 2025 r., a uchwała nr 151 z 4 listopada 2025 r. dodała do niego zadania. Od 1 stycznia 2027 r. ma obowiązywać program na lata 2027–2031, którego projekt przygotowuje MSWiA. Gmina, która składa wniosek w 2027 r., powinna sprawdzić w regulaminie naboru, z którą wersją programu ma wykazać zgodność.

Przygotujemy dokumentację wniosku i wykażemy zgodność projektu

Prowadzimy projekt gminy od oceny kwalifikowalności po rozliczenie dotacji: wniosek, budżet z wkładem własnym, harmonogram, wskaźniki i załączniki. Zasady pozyskiwania opinii zależą od programu, a my wykazujemy zgodność projektu z POLiOC i WPZK.

Opisz krótko planowane przedsięwzięcie. W odpowiedzi przedstawimy zakres współpracy, harmonogram prac i wycenę.

Źródła

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani wiążącej interpretacji dokumentów naborów. Zapisy o opinii wojewody weryfikujemy w SZOP dziesięciu programów regionalnych, w kryteriach wyboru projektów programu łódzkiego, w regulaminie naboru FEPZ.13.01-IZ.00-001/26 w wersji 1.1 oraz w harmonogramach naborów. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualny SZOP oraz regulamin swojego naboru.

Nazywam się Michalina Walorczyk i od 15 lat zajmuję się finansami przedsiębiorstw. Ukończyłam studia magisterskie z ekonomii na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu, studia na kierunku finanse i rachunkowość na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu oraz studia MBA na Uniwersytecie Wrocławskim. Pracowałam również w instytucjach odpowiedzialnych za wydatkowanie środków unijnych. Prowadzę projekty inwestycyjne od analizy do rozliczenia. W projektach z zakresu ochrony ludności sprawdzam status wnioskodawcy, zgodność inwestycji z opinią wojewody i funkcję ochronną obiektu, pomagam powiązać projekt z POLiOC oraz planami zarządzania kryzysowego i przygotowuję dokumentację do wniosku, a później wspieram rozliczenie projektu. Przeczytaj mój profil zawodowy.