Dotacja na odzysk wody i wykrywanie wycieków w wodociągach z Funduszy Norweskich: konkurs EOG 4.1 planowany na IV kwartał 2026

Który samorząd, spółka wodociągowa albo firma otrzyma dotację na odzysk wody?

O dotację na odzysk wody mogą wystąpić samorządy, spółki komunalne i przedsiębiorstwa. Taką listę podają plan programu i slajdy NFOŚiGW z konferencji 30 września 2026 roku. Umowa programu PL-GREEN wymienia przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne w rozumieniu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, które wykonują zadania własne samorządu, obok samorządów i przedsiębiorstw.

Z wniosków miast na gospodarkę wodami opadowymi wynika nasza rada: spółka wodociągowa składa wniosek sama, gdy jest właścicielem lub zarządcą infrastruktury objętej projektem i ma zdolność do poniesienia wkładu własnego.

Są dwie sytuacje, w których konkurs 4.1 nie będzie właściwą drogą:

• Gdy projekt ma tylko zatrzymać deszczówkę, bo prezentacja wymienia wykorzystanie wód opadowych do celów komunalnych lub produkcyjnych prowadzące do ograniczenia poboru wód pierwotnych, a samej retencji nie wymienia. Retencję w miastach plan programu przypisuje naborowi 1.1 „Zielona transformacja miast”.
• Gdy instalacja zostanie opłacona przed decyzją o dofinansowaniu (od kiedy liczą się wydatki, wyjaśnia część o przygotowaniu projektu).

Jakie inwestycje w odzysk wody i szczelność sieci sfinansują Fundusze Norweskie?

Według planu programu i prezentacji NFOŚiGW konkurs 4.1 „Cyrkularne zarządzanie wodą” ma wesprzeć inwestycje, które zmniejszą straty w sieciach wodociągowych albo pozwolą odzyskać wodę i użyć jej powtórnie w zakładach i gminach. Szczegółowa lista z prezentacji obejmuje:

• zmniejszanie strat wody w systemach zaopatrzenia w wodę przez systemy monitoringu wycieków, rozwiązania telemetryczne, cyfrowe systemy zarządzania infrastrukturą wodociągową i inteligentne opomiarowanie;
• optymalizację i zarządzanie ciśnieniem w sieciach wodociągowych;
• powtórne użycie ścieków po oczyszczeniu;
• odzysk i recyrkulację wody w procesach przemysłowych;
• wykorzystanie wód popłucznych, ścieków szarych oraz innych alternatywnych źródeł wody;
• wykorzystanie wód opadowych do celów komunalnych lub produkcyjnych prowadzące do ograniczenia poboru wód pierwotnych;
• działania demonstracyjne i pilotażowe oraz współpracę z partnerami z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu.

Według prezentacji każdy projekt powinien obejmować edukację o racjonalnym gospodarowaniu wodą i o gospodarce o obiegu zamkniętym, a plan programu łączy inwestycję ze zmianą zachowań użytkowników.

Umowa programu wyznacza dla części poświęconej wodzie i budownictwu cel: zużycie wody ma spaść o 145 tys. m³ rocznie. W części o systemach wodnych powstać ma 5 nowych albo zmodernizowanych instalacji, które oczyszczą wodę i pozwolą użyć jej powtórnie.

Czy przedsiębiorstwo otrzyma dotację na zamknięty obieg wody w przemyśle?

Tak, bo przedsiębiorcy są uprawnionymi wnioskodawcami, a umowa programu zakłada powstanie 3 systemów zamkniętego obiegu w przedsiębiorstwach, samorządach albo lokalnych wspólnotach. Wśród przykładowych projektów plan programu wymienia oczyszczanie wody przemysłowej i jej powtórne użycie.

Skąd jeszcze gmina może wziąć środki na ograniczenie strat wody w sieci?

Ministerstwo Infrastruktury wskazuje samorządom program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS), który wdraża NFOŚiGW. Wspiera on ograniczanie strat wody w sieciach wodociągowych i zamknięty obieg wody w gospodarce komunalnej.

Rozbudowa systemów wodociągowych, czyli nowe sieci, stacje uzdatniania i ujęcia, jest w FEnIKS możliwa według ministerstwa tylko tam, gdzie gospodarka ściekowa spełnia już przepisy krajowe i unijne.

Gmina do 15 tys. mieszkańców może też sięgnąć po środki z programu regionalnego, bo te programy wspierają w takich gminach modernizację i naprawę sieci oraz inteligentne systemy monitorowania i zarządzania siecią wodociągową.

Jaką kwotę może otrzymać gmina albo firma na odzysk wody?

Na jeden projekt odzysku wody przypada od 424 260 zł do 4 242 600 zł dotacji.

Sumy w tabeli podała sama prezentacja NFOŚiGW, licząc 4,2426 zł za euro, a regulamin konkursu może je zaktualizować. Według prezentacji przy ustalaniu wysokości wsparcia obowiązują reguły pomocy publicznej, więc w części projektów, zwłaszcza firm, procent dofinansowania może zejść poniżej 85%.

Przy stawce 85% najniższa dotacja, 424 260 zł, wymaga projektu z wydatkami kwalifikowalnymi co najmniej około 0,5 mln zł. Najwyższa dotacja przypada projektom z wydatkami od około 4,99 mln zł. Gdyby instalacja odzysku wody w zakładzie kosztowała 2 mln zł, wsparcie wyniosłoby najwyżej 1,7 mln zł.

Za 8 mln euro da się sfinansować osiem projektów z najwyższą dotacją albo osiemdziesiąt z najniższą.

Kiedy NFOŚiGW ogłosi konkurs Funduszy Norweskich na odzysk wody?

Plan programu i prezentacja NFOŚiGW zapowiadają konkurs na odzysk wody na IV kwartał 2026. Na razie go nie ogłoszono: zakładka z listą naborów w serwisie Funduszy EOG pokazuje tylko napis „Już wkrótce”.

W prezentacji NFOŚiGW i umowie programu ten sam konkurs nosi numer 8 („Nabór 8”, „Call 8”), więc ogłoszenie może się ukazać pod tym numerem.

Ministerstwo po konferencji 30 września wymieniło jako pierwsze konkursy magazyny energii, ochronę bioróżnorodności i budownictwo cyrkularne, a gospodarki wodą w tym gronie nie ma. Plan programu przewiduje nabór trwający co najmniej trzy miesiące i kwalifikowalność wydatków do 30 kwietnia 2031 roku.

NFOŚiGW zapowiada w programie Zielona Transformacja dziewięć konkursów, a cztery inne niż ten omawiam w odrębnych tekstach: na ciepło z wód termalnych, dla spółdzielni energetycznych i klastrów energii, na magazyn energii przy farmie OZE (odnawialnych źródeł energii) i na dokumentację projektu CCUS, czyli wychwytu, wykorzystania i składowania CO₂.

Które elementy projektu odzysku wody można przygotować przed ogłoszeniem konkursu?

Bez czekania na regulamin można przygotować bilans wody, wybór źródła odzyskiwanej wody, plan działań edukacyjnych i kontakt z partnerem, bo te sprawy od niego nie zależą:

• Bilans wody: odczyty wodomierzy o poborze, zużyciu i stratach w m³ na rok pokażą, ile wody projekt zaoszczędzi, a umowa programu liczy swój cel właśnie w m³.
• Źródło i ilość odzyskiwanej wody: warto ustalić, czy projekt odzyska ścieki szare, wody popłuczne czy deszczówkę i ile metrów sześciennych dotychczasowego poboru zastąpi.
• Część edukacyjna: plan działań dla mieszkańców, pracowników albo klientów wodociągu.
• Partner: warto wcześnie poszukać instytucji z Norwegii, Islandii albo Liechtensteinu z doświadczeniem w podobnych przedsięwzięciach.

Przy wnioskach miast na gospodarkę wodami opadowymi dane o sieci i powierzchniach uszczelnionych miał zwykle wydział gospodarki komunalnej albo spółka wodociągowa. Zebranie ich od wodociągów lub zarządu zieleni trwa od 3 do 6 tygodni, bo wymaga aktualizacji inwentaryzacji i uzgodnienia warstw mapowych.

Przy inwestycji wodnej samorządu przygotowujemy wniosek, studium wykonalności, analizę finansową, analizę klimatyczną i komplet załączników formalnych. Gdy gmina potrzebuje projektu budowlanego albo modelu przepływów, współpracujemy z partnerami.

Według wytycznych finansowych Funduszy EOG wydatki projektu liczą się co do zasady od decyzji o dofinansowaniu, chyba że umowa o dofinansowanie ustali późniejszy termin, a od ogłoszenia naboru tylko ograniczone koszty przygotowawcze projektów wybranych do dofinansowania, na zasadach operatora programu. Dlatego z zamówieniem instalacji radzę poczekać na regulamin, który określi, od kiedy liczą się wydatki.

Jak policzyć oszczędność wody, którą projekt ma osiągnąć, wyjaśniamy w tekście o mierzeniu efektów projektu.

Pytanie o deszczówkę w domach jednorodzinnych