Planowany nabór
FEPK 12.01: dotacje na bezpieczeństwo dostaw wody na Podkarpaciu
FEPK.12.01 „Bezpieczeństwo dostaw wody” to planowana dotacja na infrastrukturę wodociągową i ograniczenie strat wody na Podkarpaciu. O wsparcie będą mogły ubiegać się samorządy oraz podmioty świadczące usługi publiczne w ramach ich zadań własnych, po spełnieniu warunków działania.
Harmonogram przewiduje nabór od stycznia do lutego 2027 r. z pulą 113,9 mln zł. Dofinansowanie może wynieść do 95% kosztów uznanych przez program za kwalifikowalne; przed przygotowaniem projektu trzeba sprawdzić gospodarkę ściekową, efektywność systemu i zasady pomocy publicznej.
Kto może ubiegać się o dotację?
Działanie obejmuje jednostki samorządu terytorialnego oraz podmioty świadczące usługi publiczne w ramach zadań własnych samorządów. Projekty mogą realizować także związki, porozumienia i stowarzyszenia samorządów. Inwestycja musi dotyczyć województwa podkarpackiego.
Spółka wodociągowa powinna sprawdzić swoją kwalifikację przed zamówieniem dokumentacji. Szczegółowy Opis Priorytetów wskazuje w polu dotyczącym wielkości przedsiębiorstwa kategorię „Duże”. Sam fakt świadczenia usług dla gminy nie rozstrzyga więc o dopuszczeniu konkretnej spółki; jej status trzeba zestawić z dokumentacją naboru.
Jeden podmiot może uczestniczyć w danym naborze tylko w jednym projekcie: jako samodzielny wnioskodawca, lider albo partner. Gmina planująca inwestycje w kilku miejscowościach powinna ustalić wspólny zakres wniosku i sprawdzić jego koszty. Utworzenie partnerstwa nie zwiększa limitu przypisanego projektowi.
Jakie inwestycje obejmuje FEPK.12.01?
Program obejmuje budowę i modernizację infrastruktury potrzebnej do ujmowania, uzdatniania, magazynowania i dostarczania wody do spożycia. Finansuje także jej wyposażenie, zabezpieczenia i inwestycje ograniczające straty wody.
Ujęcia, zbiorniki i sieci
Wsparcie obejmuje nowe ujęcia i dodatkowe zbiorniki wody pitnej, stacje uzdatniania oraz sieci wodociągowe. Opis działania wymienia również systemy wykorzystania wody opadowej i odzyskanej.
Monitoring i zasilanie awaryjne
Projekt może obejmować monitoring ujęć, stacji uzdatniania, zbiorników, przepompowni i przyłączy odbiorców. Zasilanie awaryjne z odnawialnych źródeł energii (OZE) i magazynów energii musi być bezpośrednio powiązane z infrastrukturą wodociągową objętą projektem.
Przy wyborze zakresu trzeba uwzględnić hierarchię wodną: działania oszczędnościowe poprzedzają zwiększanie podaży wody. Dlatego przed decyzją o nowym ujęciu warto ustalić wielkość strat i możliwości ich ograniczenia w istniejącej sieci. Dane pomogą uzasadnić, dlaczego gmina potrzebuje właśnie planowanego rozwiązania.
Źródło: Szczegółowy Opis Priorytetów, typy projektów i priorytety działania.
Jakie warunki musi spełnić system wodociągowy?
Opublikowane kryteria szczególne wymagają zgodnego z przepisami zagospodarowania ścieków oraz odpowiedniej efektywności systemu zaopatrzenia w wodę. Te warunki trzeba potwierdzić przed oceną korzyści z punktacji jakościowej.
Gospodarka ściekowa na obszarze inwestycji
Instalacje kanalizacyjne budynków muszą być podłączone do kanalizacji sanitarnej albo do zbiorników wskazanych w rozdziale 7 rozporządzenia o warunkach technicznych budynków. Dokumentacja dopuszcza również uzyskanie tej zgodności po zakończeniu już realizowanych projektów. Sam plan budowy kanalizacji w przyszłości nie odpowiada temu wyjątkowi.
Kryterium przewiduje oświadczenie wnioskodawcy w dokumentacji projektu. Przed jego podpisaniem gmina powinna ustalić sposób odprowadzania ścieków z budynków na obszarze inwestycji i sprawdzić projekty, na których zakończeniu opiera spełnienie warunku.
Efektywność nowej i modernizowanej infrastruktury
Dla budowy, rozbudowy i eksploatacji systemu dokument przewiduje alternatywne warunki:
- Średnie zużycie energii netto na pobór i uzdatnianie wody wynosi najwyżej 0,5 kWh na m³ dostarczonej wody. Obliczenie może uwzględniać rozwiązania zmniejszające zużycie oraz wytwarzanie energii.
- Wskaźnik strat wody z infrastruktury, oznaczany jako ILI, wynosi najwyżej 1,5. Dopuszczono też inną odpowiednią metodę i próg ustalony zgodnie z art. 4 dyrektywy (UE) 2020/2184.
Przy modernizacji trzeba wykazać jeden z dwóch efektów:
- Średnie zużycie energii przez system spada o co najmniej 20% wobec własnej średniej z trzech lat. Obliczenie uwzględnia pobór i uzdatnianie wody, w przeliczeniu na m³ dostarczonej wody.
- Różnica między dotychczasowym poziomem wycieków, uśrednionym dla trzech lat, a progiem ILI 1,5 zmniejsza się o co najmniej 20%. Dopuszczono też inną odpowiednią metodę i właściwy dla niej próg.
Pomiar strat dotyczy obszaru sieci, na którym prowadzone są prace, zgodnie ze szczegółowymi zasadami kryterium.
Jak obliczyć wymaganą poprawę wskaźnika ILI?
Załóżmy, że średni ILI z trzech lat dla modernizowanej sieci wynosi 3,0. Różnica względem progu 1,5 wynosi 1,5. Zmniejszenie tej różnicy o 20% daje 0,3, więc wynik po modernizacji powinien wynieść najwyżej 2,7. To przykład rachunkowy pokazujący sposób obliczenia wymaganego efektu.
Źródło: Kryteria wyboru projektów EFRR, §2.2.7.1, od s. 393.
Ile wynosi dotacja i wkład własny?
Maksymalne dofinansowanie wynosi 95% wydatków kwalifikowalnych, a minimalny wkład własny to 5%. Dla infrastruktury służącej ujęciu, uzdatnianiu, magazynowaniu i dystrybucji wody wartość wydatków kwalifikowalnych musi mieścić się w przedziale od 500 tys. zł do 10 mln zł. Tak sformułowanego limitu nie należy automatycznie rozszerzać na każdy odrębny projekt ograniczania strat wody.
Przykład budżetu inwestycji
Jeśli instytucja uzna 10 mln zł wydatków za kwalifikowalne i przyzna maksymalny udział wsparcia, dotacja wyniesie 9,5 mln zł, a wkład własny w te wydatki 500 tys. zł. Przy udziale dotacji 90% kwoty wyniosą odpowiednio 9 mln zł i 1 mln zł. To założenia rachunkowe; dodatkowo trzeba sfinansować wszystkie wydatki niekwalifikowalne.
Szczegółowy Opis Priorytetów przewiduje wsparcie bez pomocy publicznej albo pomoc de minimis. Dlatego 95% jest górnym poziomem wsparcia, a kwota dla konkretnego podmiotu zależy także od właściwych zasad pomocy. Przed przyjęciem dotacji do budżetu spółka powinna ustalić z instytucją zarządzającą, który wariant dotyczy jej projektu i jakie ograniczenia z niego wynikają.
Jeśli wsparcie będzie pomocą de minimis, trzeba sprawdzić limit 300 tys. euro dla jednego przedsiębiorstwa w okresie trzech lat. Limit obejmuje pomoc przyznaną przez jedno państwo i uwzględnia wcześniejsze wsparcie oraz powiązania tworzące jedno przedsiębiorstwo. Może więc ograniczyć kwotę dotacji mimo dopuszczonego poziomu 95%.
VAT trzeba ocenić osobno. Wytyczne różnicują zasady m.in. według całkowitego kosztu projektu, możliwości odzyskania podatku oraz zasad pomocy publicznej. Instytucja może też wyłączyć VAT w dokumentacji naboru. Na tym etapie warto przygotować budżet z osobną pozycją VAT, bez zakładania, że podatek zawsze zwiększy wkład własny albo zostanie objęty dotacją.
Źródło: Szczegółowy Opis Priorytetów, poziom wsparcia i limity.
Źródło: Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków, podrozdział 3.5 o VAT.
Przygotowujemy wnioski w naborze FEPK.12.01
Za co projekt otrzymuje punkty?
Kryteria jakościowe dla FEPK.12.01 są już opublikowane. Oceniają ograniczenie strat, jakość wody, bezpieczeństwo infrastruktury, wkład własny i zagrożenie suszą. Przed złożeniem wniosku trzeba porównać je z wersją wskazaną w ogłoszeniu naboru.
| Kryterium | Punktacja i warunki |
|---|---|
| Ograniczenie strat wody | Projekt może otrzymać do 30 punktów. Musi obejmować wymianę lub modernizację co najmniej 300 m rurociągów jako wydatek kwalifikowalny oraz dane o stratach z trzech ostatnich lat dostępnych w GUS. Punktacja zależy od porównania projektów: większy historyczny udział strat oznacza wyższe miejsce w tym kryterium. Sama wymiana armatury, konserwacja i bieżące naprawy nie spełniają warunku. |
| Poprawa jakości wody | Projekt otrzymuje 10 punktów po łącznym wykazaniu co najmniej jednego przekroczenia norm w latach 2021–2026 oraz sposobu poprawy jakości dzięki inwestycji. Przekroczenie musi potwierdzać badanie laboratorium inspekcji sanitarnej lub przez nią zatwierdzonego. Kryterium wyłącza indywidualne ujęcia, np. studnie przydomowe. |
| Bezpieczeństwo i ciągłość dostaw | Projekt może otrzymać do 35 punktów, po 7 za każdy z pięciu zakresów zabezpieczeń opisanych pod tabelą. Rozwiązania muszą odpowiadać na rozpoznane zagrożenia i ograniczać ryzyko zakłóceń. |
| Wyższy wkład własny | Projekt może otrzymać do 15 punktów za wkład wyższy od minimum z regulaminu. O wyniku decyduje porównanie udziału wkładu własnego między projektami; samo zwiększenie wkładu o konkretny procent nie zapewnia stałej liczby punktów. |
| Przeciwdziałanie skutkom suszy | Projekt otrzymuje 10, 7, 5 albo 3 punkty odpowiednio za bardzo silne, silne, umiarkowane albo słabe zagrożenie. Liczy się przyporządkowanie gmin w kryteriach. Przy inwestycji w gminach z różnych grup obowiązuje niższy stopień zagrożenia, a więc niższa punktacja. |
W kryterium bezpieczeństwa punkty sumują się za następujące wydatki:
- Projekt zabezpiecza technicznie ujęcia wody, np. przez kontrolę dostępu lub monitoring wizyjny.
- Projekt zapewnia ciągłość dostaw, np. przez dodatkowy zbiornik, awaryjne źródło wody lub połączenie pierścieniowe sieci.
- Projekt obejmuje alternatywne źródła zasilania, np. agregat lub instalację fotowoltaiczną.
- Projekt obejmuje system informatyczny do zarządzania i sterowania dostarczaniem wody.
- Projekt chroni sieć przed skażeniem, np. przez podział na sektory, monitoring jakości lub wczesne ostrzeganie.
Warto porównać dwa warianty wkładu własnego, zanim gmina zadeklaruje wyższą kwotę. W przykładowym projekcie o wydatkach kwalifikowalnych 10 mln zł przejście z 5% do 10% wkładu wymaga dodatkowych 500 tys. zł. Liczba punktów będzie zależała od innych wniosków, więc sam taki wydatek nie pozwala przewidzieć poprawy miejsca na liście.
Przy równej łącznej punktacji rozstrzygają kolejno wyniki w najwyżej punktowanych kryteriach. Pełne przyporządkowanie gmin, zasady obliczania udziałów oraz metodę tworzenia przedziałów zawierają kryteria jakościowe, §2.3.8.1 od s. 572, i następująca po nich metodologia.
Kiedy ruszy nabór i co przygotować teraz?
Harmonogram z 30 czerwca 2026 r. przewiduje rozpoczęcie naboru w styczniu i zakończenie w lutym 2027 r. Podaje miesiące, więc dzienny termin składania wniosków trzeba sprawdzić w ogłoszeniu. Planowana pula wynosi dokładnie 113 881 150 zł; harmonogram może zostać zaktualizowany.
- Ustal wnioskodawcę i zakres jednego projektu. Sprawdź status podmiotu oraz jego udział w innych planowanych wnioskach. Dla projektu infrastrukturalnego porównaj budżet z limitem 10 mln zł wydatków kwalifikowalnych.
- Zbierz dane o ściekach, zużyciu energii i stratach wody. Pozwolą ocenić warunki dostępu oraz wybrać właściwą metodę wykazania efektywności. Do części obliczeń potrzebne są średnie z trzech lat.
- Powiąż zabezpieczenia z zagrożeniami. Opisz przerwy w zasilaniu, awarie i inne ryzyka właściwe dla danej sieci. Na tej podstawie uzasadnij zakres inwestycji i dobierz dowody do punktowanych rozwiązań.
- Uzgodnij budżet i stan dokumentacji. Oddziel wydatki kwalifikowalne, pozostałe koszty i VAT, sprawdź zasady pomocy oraz potrzebne decyzje i pozwolenia. Po ogłoszeniu naboru porównaj gotowe materiały z wymaganym wykazem załączników.
Przygotowanie danych eksploatacyjnych można rozpocząć przed ogłoszeniem naboru. Szczególnie istotne są pomiary energii i strat wody: bez nich trudno sprawdzić wymagany efekt modernizacji i rzetelnie opisać korzyści projektu.
Pytania o dotacje na wodociągi
Czy brak kanalizacji wyklucza projekt wodociągowy?
Nie zawsze. Kryterium dopuszcza zbiorniki wskazane w rozdziale 7 rozporządzenia o warunkach technicznych budynków oraz zgodność uzyskaną po zakończeniu już realizowanych projektów. Gmina musi sprawdzić rzeczywisty sposób zagospodarowania ścieków na obszarze inwestycji.
Czy każda spółka wodociągowa może złożyć wniosek?
Działanie obejmuje podmioty wykonujące usługi publiczne w ramach zadań własnych samorządów, ale SZOP wskazuje kategorię „Duże” w polu wielkości przedsiębiorstwa. Spółka powinna potwierdzić swój status i zgodność z dokumentacją naboru przed przygotowaniem wniosku.
Czy projekt otrzyma 95% dofinansowania?
95% to maksymalny udział dofinansowania wydatków kwalifikowalnych. Kwota dla konkretnego projektu zależy także od zasad pomocy publicznej i przyznanego wsparcia. Większy wkład własny może być punktowany według porównania projektów.
Czy wystarczy wymienić 300 metrów wodociągu, aby otrzymać 30 punktów?
Nie. Wymiana lub modernizacja co najmniej 300 m rurociągów jest jednym z warunków tego kryterium. Potrzebne są również informacje o historycznych stratach wody, a wynik do 30 punktów zależy od porównania projektów według opisanej metodologii.
Czy nabór rozpocznie się 1 stycznia 2027 r.?
Harmonogram podaje styczeń 2027 r. jako miesiąc rozpoczęcia i luty jako miesiąc zakończenia. Dzienne daty należy ustalić z ogłoszenia naboru.
Przygotowujemy wnioski o dotacje na wodociągi na Podkarpaciu
Przygotowujemy wnioski i dokumentację projektów wodociągowych. Opisz planowaną inwestycję, jej budżet i stan gospodarki ściekowej. Przedstawimy zakres współpracy i wycenę (oferta dla samorządów).
Źródła
- Harmonogram FEP z 30 czerwca 2026 r. Wiersz FEPK.12.01 określa planowane miesiące naboru, budżet i region.
- Szczegółowy Opis Priorytetów, SZOP.FEPK.022 z 1 czerwca 2026 r. Opis działania wskazuje uprawnione podmioty, zakres inwestycji, limity i poziom dofinansowania.
- Kryteria wyboru projektów EFRR przyjęte 11 czerwca 2026 r. Warunki szczególne znajdują się w §2.2.7.1, a punktacja w §2.3.8.1.
- Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków z 19 maja 2026 r. Podrozdział 3.5 określa zasady dotyczące VAT.
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2831. Art. 2 i 3 określają jedno przedsiębiorstwo oraz limit pomocy de minimis.
Artykuł ma charakter informacyjny. O przyznaniu dofinansowania decyduje Zarząd Województwa Podkarpackiego na podstawie dokumentacji naboru i oceny wniosku.
