Planowany nabór
FEPK 12.01: bezpieczeństwo dostaw wody na Podkarpaciu
Działanie FEPK.12.01 „Bezpieczeństwo dostaw wody” z programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia to planowana dotacja na infrastrukturę wodociągową i ograniczenie strat wody na Podkarpaciu. O wsparcie będą mogły ubiegać się samorządy oraz podmioty świadczące usługi publiczne w ramach ich zadań własnych, po spełnieniu warunków działania.
Harmonogram przewiduje nabór od stycznia do lutego 2027 r. z pulą 116,7 mln zł. Dofinansowanie może wynieść do 95% kosztów uznanych przez program za kwalifikowalne. Zanim wnioskodawca przygotuje projekt, powinien sprawdzić, czy gospodarka ściekowa i efektywność systemu wodociągowego spełniają warunki działania, oraz ustalić, jakie zasady pomocy publicznej obejmą projekt.
Masz pytania w sprawie naboru FEPK 12.01?
Gmina czy spółka wodociągowa: wybór wnioskodawcy
Wnioskodawcą może być samorząd lub podmiot świadczący usługi publiczne w ramach zadań własnych samorządu; działanie obejmuje też związki, porozumienia i stowarzyszenia samorządów.
Przy wyborze między gminą a spółką znaczenie mają prawa do terenu i sposób wykonywania zadania. W podobnej inwestycji wniosek złożyła gmina, bo spółka nie miała pełnego prawa do dysponowania nieruchomościami pod nowe ujęcie. Sprawdziliśmy wcześniej umowę i status zadań własnych. Ten przypadek pokazuje, jakie dokumenty porównać; dla kolejnego projektu potrzebna jest osobna ocena.
Spółka powinna dodatkowo wyjaśnić swój status: Szczegółowy Opis Priorytetów (SZOP) wskazuje kategorię „Duże”. Warto zestawić ją z sytuacją przedsiębiorstwa przed zamówieniem dokumentacji. Samo świadczenie usług dla gminy nie daje pewności dopuszczenia konkretnego podmiotu.
Przy kilku planowanych inwestycjach gmina i operator powinni uzgodnić wspólny zakres. Podmiot może uczestniczyć w naborze tylko w jednym projekcie, także jako lider lub partner. Sprawdzenie innych zamiarów pozwoli uniknąć przygotowywania konkurujących ze sobą wniosków; partnerstwo nie podnosi limitu kosztów projektu.
Źródło: SZOP, działanie FEPK.12.01.
Jakie inwestycje obejmuje FEPK.12.01?
Projekt może obejmować infrastrukturę dostaw wody pitnej, ograniczanie strat i zabezpieczenia. O wyborze zakresu powinien decydować problem konkretnego wodociągu. W podobnej inwestycji zaproponowaliśmy rezygnację z rozbudowy jednego odcinka sieci na rzecz modernizacji ujęcia i monitoringu strat. Zmieściliśmy w ten sposób budżet w dostępnej kwocie i zachowaliśmy efekt ograniczenia strat.
Dla infrastruktury ujęcia, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody FEPK przewiduje od 500 000 zł do 10 mln zł wydatków kwalifikowalnych. Przeniesienie takiego rozwiązania do nowego wniosku wymaga więc sprawdzenia typu projektu i właściwego limitu.
Ujęcia, zbiorniki i sieci
Przy wyborze nowego ujęcia, dodatkowego zbiornika lub rozbudowy sieci warto porównać planowaną zmianę z możliwością oszczędzania wody. Działania oszczędnościowe mają pierwszeństwo przed zwiększaniem podaży. Wynik bilansu strat pomoże gminie porównać rozbudowę z poprawą istniejącej sieci. Opis działania obejmuje też wodę opadową i odzyskaną. Konkurs EOG 4.1 ma wesprzeć odzysk wody.
Monitoring i zasilanie awaryjne
Zakres monitoringu i zasilania warto oprzeć na historii zakłóceń. W podobnym projekcie uzasadniliśmy agregat danymi o awariach z trzech lat i oceną ryzyka dostaw wody. Operator nie miał aktualnej analizy przerw w zasilaniu. Dla nowej inwestycji potrzebne jest zatem wskazanie zabezpieczanego obiektu i skutku jego awarii dla odbiorców.
Awaryjne OZE (odnawialne źródła energii) i magazyny energii muszą być bezpośrednio powiązane z infrastrukturą objętą projektem. Zebrane dane mają uzasadnić ten związek; sam zakup urządzenia go nie dowodzi.
Ścieki i efektywność: warunki dla wodociągu
Warunki dostępu dotyczą gospodarki ściekowej i efektywności systemu. Ich sprawdzenie z operatorem powinno poprzedzać dobór elementów dających punkty: atrakcyjny zakres nie naprawi braku podstaw do udziału w działaniu.
Gospodarka ściekowa na obszarze inwestycji
Budynki na obszarze inwestycji muszą być podłączone do kanalizacji sanitarnej lub zbiorników spełniających rozdział 7 warunków technicznych. Dopuszczono też zgodność osiągniętą po zakończeniu już realizowanych projektów.
W podobnej inwestycji ogólna deklaracja gminy obejmowała posesje ze zbiornikami. Mapa aglomeracji i umowy o odbiór ścieków pozwoliły wyjaśnić sytuację; zawęziliśmy zakres i uzupełniliśmy dokumentację. Dla FEPK sam zbiornik nie przesądza o wykluczeniu posesji. Trzeba ustalić, czy spełnia dopuszczone wymagania, i dopiero na tej podstawie opisać obszar w oświadczeniu.
Gmina planująca również inwestycję ściekową powinna rozdzielić potrzeby obu systemów. Odrębne warunki pokazuje przykład dotacji wodno-ściekowych w Lubelskiem; spełnienia zasad tamtego programu nie przenosi się na FEPK. Wyjątek dotyczy zgodności uzyskanej dzięki zakończeniu już realizowanych projektów; sam plan przyszłej kanalizacji go nie spełnia.
Efektywność nowej i modernizowanej infrastruktury
Budowa, rozbudowa i eksploatacja wymagają średnio do 0,5 kWh/m³ energii netto na pobór i uzdatnianie dostarczonej wody albo ILI do 1,5 lub innej odpowiedniej metody z progiem zgodnym z art. 4 dyrektywy 2020/2184. Modernizacja wymaga minimum 20% spadku średniego zużycia energii na pobór i uzdatnianie na m³ dostarczonej wody względem własnej trzyletniej średniej albo co najmniej 20% zmniejszenia różnicy między trzyletnią średnią wycieków a ILI 1,5 lub progiem innej metody.
Dane powinny odpowiadać pracom planowanym w sieci. Pomiar strat dotyczy obszaru objętego pracami według zasad kryterium. Przy progu 0,5 kWh/m³ dla budowy, rozbudowy i eksploatacji obliczenie energii netto może uwzględniać oszczędności i jej wytwarzanie. Operator powinien więc wyjaśnić, jak sporządził bilans i które obiekty obejmują odczyty. Bez tego porównanie wariantów może opierać się na różnych częściach systemu.
Uzgodnienie okresów danych może zmienić ocenę inwestycji. Przy projekcie na Podkarpaciu porównaliśmy faktury i odczyty liczników z trzyletnim bilansem energii oraz ilością wody wtłoczonej do sieci. Wykryliśmy zawyżenie raportowanych strat o kilkanaście procent. Dlatego operator powinien też wyjaśnić rozróżnienie strat rzeczywistych i pozornych: błędna wartość wyjściowa zmieni ocenę planowanego efektu.
Jak obliczyć wymaganą poprawę wskaźnika ILI?
W przykładowej sieci średni ILI z trzech lat wynosi 3,0. Od progu 1,5 dzieli go 1,5; 20% tej różnicy to 0,3. W tym wariancie po modernizacji trzeba osiągnąć najwyżej 2,7. ILI oznacza wskaźnik strat wody z infrastruktury. Rachunek pomaga ocenić zamierzony efekt, gdy operator potwierdzi dane i zasadność tej metody.
Źródło: Kryteria EFRR, §2.2.7.1, od s. 394.
Zapraszam do kontaktu w sprawie naboru FEPK 12.01
Odpowiadam najpóźniej następnego dnia roboczego. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna.
Michalina Gryskaekspertka mdotacje.pl
Budżet wodociągu: dotacja i wkład własny
Podstawą budżetu są wydatki kwalifikowalne: dotacja może wynieść do 95% ich wartości, a minimalny wkład własny wynosi 5%.
Najpierw trzeba ustalić typ inwestycji. Limit dotyczący infrastruktury dostaw nie rozstrzyga automatycznie budżetu odrębnego projektu ograniczania strat. W zestawieniu kosztów warto oddzielić VAT i pozycje niekwalifikowalne. Dzięki temu gmina lub spółka zobaczy zapotrzebowanie na własne środki przed przyjęciem maksymalnej dotacji jako założenia.
Przykład budżetu inwestycji
Przy 10 mln zł uznanych wydatków i przyznaniu maksymalnego wsparcia dotacja wyniosłaby 9,5 mln zł, a udział własny w tych wydatkach 500 tys. zł. Przy 90% dotacji potrzebny byłby 1 mln zł. To dwa warianty rachunkowe; wnioskodawca sfinansuje wszystkie koszty niekwalifikowalne. Porównanie pokaże gminie, jak zmiana udziału dotacji wpłynie na potrzebną kwotę.
Spółka powinna sprawdzić z instytucją zarządzającą, czy projekt otrzyma wsparcie bez pomocy publicznej, czy de minimis. Oba warianty przewiduje SZOP. Jeśli właściwa będzie de minimis, potrzebne są wcześniejsze zaświadczenia i dane podmiotów powiązanych. Limit 300 tys. euro dotyczy jednego przedsiębiorstwa i pomocy z tego samego państwa w okresie trzech lat; może obniżyć dotację także przy braku wcześniejszej pomocy.
Zaświadczenia warto podzielić według podstawy prawnej. De minimis na usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym z rozporządzenia 2023/2832 nie pomniejsza limitu z rozporządzenia 2023/2831. Wyjaśnienie UOKiK o łączeniu rodzajów pomocy pomoże uniknąć błędnego zsumowania obu pul. Sam wykaz kwot bez rozpoznania rodzaju pomocy nie wystarczy do tej oceny.
Koszty pośrednie wymagają właściwej podstawy: ryczałt do 7% kosztów bezpośrednich nie jest dodatkowymi 7% od całego budżetu. VAT trzeba ocenić według całkowitego kosztu projektu, możliwości odzyskania podatku i zasad pomocy. Instytucja może go wyłączyć w dokumentacji naboru. Do czasu rozstrzygnięcia warto pokazać kwotę podatku i wariant jej pokrycia, aby gmina lub spółka znała ryzyko dla własnych środków. Przez pięć lat od płatności końcowej obowiązuje też trwałość projektu: jeśli w tym czasie infrastruktura przejdzie do innego właściciela, dając mu nienależną korzyść, albo projekt istotnie odejdzie od pierwotnych celów, dofinansowanie trzeba zwrócić (art. 65 rozporządzenia ogólnego o funduszach UE).
Źródła: SZOP, finansowanie działania; wytyczne kwalifikowalności, podrozdział 3.5 o VAT.
Za co projekt otrzymuje punkty?
Ocenie podlegają straty wody, jakość, bezpieczeństwo dostaw, wkład własny i susza. Powiązanie tych obszarów z dowodami dotyczącymi projektu pomoże porównać warianty zakresu. W części kryteriów wynik zależy jednak od pozostałych wniosków, więc dziś można ocenić podstawę punktacji bez obiecywania miejsca na liście. Szczegółowe zasady zawiera §2.3.8.1 kryteriów z metodologią; przed wnioskiem trzeba porównać wersję wskazaną w ogłoszeniu naboru.
| Obszar oceny | Co ustalić przed wnioskiem |
|---|---|
| Straty wody: do 30 punktów | Dane do efektywności i do punktacji mają różne podstawy. Tu liczy się średni udział strat w dostarczonej wodzie z trzech ostatnich lat dostępnych w GUS (Głównym Urzędzie Statystycznym) oraz wymiana lub modernizacja co najmniej 300 m rurociągów w kosztach kwalifikowalnych. Sama wymiana armatury, konserwacja i bieżące naprawy nie wystarczą. Większe historyczne straty dają wyższe miejsce w porównaniu projektów. Gmina nie powinna więc wpisywać 30 punktów za samą długość odcinka. |
| Jakość wody: 10 punktów | Potrzebne są przekroczenie norm w latach 2021-2026 i wpływ inwestycji na poprawę jakości. Wystarczy jeden przypadek potwierdzony przez laboratorium inspekcji sanitarnej lub przez nią zatwierdzone. Wyłączono przekroczenia norm w podmiotach korzystających z indywidualnych ujęć, np. studni przydomowych. |
| Bezpieczeństwo: do 35 punktów | Pięć zakresów zabezpieczeń daje po 7 punktów, łącznie do 35, przy związku z rozpoznanym zagrożeniem. |
| Wkład własny: do 15 punktów | W przykładowym projekcie o wydatkach kwalifikowalnych 10 mln zł zwiększenie udziału własnego z 5% do 10% oznacza dodatkowe 500 tys. zł. Gmina powinna najpierw potwierdzić możliwość finansowania tej kwoty. Punkty zależą od udziału ponad minimum regulaminu i porównania projektów, więc nie da się przewidzieć korzyści z samej dopłaty. Procent obcina się do dwóch miejsc: 17,1294% daje 17,12%. |
| Susza: do 10 punktów | Stopień zagrożenia wynika z grup gmin w kryteriach. Dla inwestycji w kilku gminach obowiązuje niższy stopień i punktacja. |
Pięć zakresów bezpieczeństwa to ochrona techniczna ujęć, ciągłość dostaw, alternatywne zasilanie, informatyczne zarządzanie i sterowanie oraz ochrona przed skażeniem. Rozwiązania muszą spełniać wymagania sanitarne i, odpowiednio do zakresu, wymagania stref ochronnych oraz wskazane standardy cyberbezpieczeństwa.
Masz pytania w sprawie naboru FEPK 12.01?
Termin FEPK.12.01 i dane operatora
Harmonogram planuje nabór od stycznia do lutego 2027 r., z pulą 116 651 850 zł; dokładne dni poda ogłoszenie, a plan może się zmienić. Przygotowania warto zacząć od danych operatora, bo od ich spójności zależy ocena efektu inwestycji.
Harmonogram z 29 września 2026 r. nie wskazuje kolejnego naboru FEPK.12.01 poza naborem planowanym na styczeń i luty 2027 r.
Na pełne dane czekaliśmy ostatnio około trzech tygodni. Najwięcej czasu zajęło dopasowanie okresów i wyjaśnienie rozbieżności bilansu wody wobec raportów spółki. Nie jest to gwarantowany termin dla innego operatora. Gmina powinna uzgodnić, kto zbierze odczyty, faktury i bilanse oraz kiedy wyjaśni różnice. Samo zamówienie zestawienia nie potwierdza jego przydatności.
- Wnioskodawca i prawa do terenu: warto porównać dokumenty gminy i spółki z zakresem inwestycji. Brak uzgodnionych praw pod nowe ujęcie uzasadnia zmianę zakresu lub rozważenie innego programu, zanim powstanie cała dokumentacja.
- Ścieki i dane eksploatacyjne: trzeba zestawić obszar prac z budynkami i sposobem odprowadzania ścieków oraz uzgodnić trzyletnie dane energii i strat. Jeśli nie uda się wyjaśnić ich przed terminem, gmina powinna zweryfikować wykonalność przygotowania tego wniosku.
- Zakres, ryzyko i efekt: dobór rozwiązań powinien wynikać z problemu dostaw. Plan bezpieczeństwa wody (PBW) pomaga ocenić ryzyko od źródła do odbiorcy. W planie kryzysowym gmina powinna określić potrzeby mieszkańców, zasoby i dostarczanie wody przy niedziałającej sieci.
- Finansowanie i załączniki: w budżecie warto rozdzielić wydatki objęte dotacją, pozostałe koszty i VAT, a następnie ustalić rodzaj pomocy oraz stan decyzji i pozwoleń. Materiały trzeba porównać z wykazem załączników po ogłoszeniu naboru, aby uzupełnić konkretne braki.
Przygotujemy dokumentację wniosku, studium wykonalności i wymagane analizy. Do rozmowy przydadzą się opis inwestycji, uzgodnione dane operatora i informacja o gotowych materiałach technicznych. Pozwoli to określić, co można już opracować, a co wymaga pracy przed zleceniem dokumentacji.
Pytania o dotacje na wodociągi
Czy brak kanalizacji wyklucza projekt wodociągowy?
Brak kanalizacji nie przesądza. Dopuszczono zbiorniki zgodne z rozdziałem 7 warunków technicznych i zgodność po zakończeniu już realizowanych projektów.
Czy każda spółka wodociągowa może złożyć wniosek?
Nie każda. Spółka musi świadczyć usługi publiczne w ramach zadań własnych samorządu; trzeba też sprawdzić kategorię „Duże” w SZOP.
Czy projekt otrzyma 95% dofinansowania?
95% to maksymalny udział dofinansowania wydatków kwalifikowalnych. Dostępną kwotę ograniczają też zasady pomocy i przyznane wsparcie.
Czy wystarczy wymienić 300 metrów wodociągu, aby otrzymać 30 punktów?
Nie. Co najmniej 300 m to jeden z warunków kryterium. Wynik do 30 punktów zależy również od historycznych strat i porównania projektów.
Czy nabór rozpocznie się 1 stycznia 2027 r.?
Harmonogram wskazuje nabór od stycznia do lutego 2027 r. Dokładne dni określi ogłoszenie naboru.
Źródła
- Harmonogram FEP z 29 września 2026 r. Wiersz FEPK.12.01 określa planowane miesiące naboru, budżet i region.
- Szczegółowy Opis Priorytetów, SZOP.FEPK.023 z 29 września 2026 r. Opis działania wskazuje uprawnione podmioty, zakres inwestycji, limity i poziom dofinansowania.
- Kryteria wyboru projektów EFRR przyjęte 24 września 2026 r. Warunki szczególne znajdują się w §2.2.7.1, a punktacja w §2.3.8.1.
- Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków z 19 maja 2026 r. Podrozdział 3.5 określa zasady dotyczące VAT.
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2831. Art. 2 i 3 określają jedno przedsiębiorstwo oraz limit pomocy de minimis.
- UOKiK: zasady pomocy de minimis. Odpowiedź o kumulacji rozróżnia limit ogólny i pomoc na usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym.
- Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich, tekst ujednolicony. Art. 8 określa instytucję zarządzającą i jej zadania.
Artykuł ma charakter informacyjny. O przyznaniu dofinansowania decyduje Zarząd Województwa Podkarpackiego na podstawie dokumentacji naboru i oceny wniosku.
