Termomodernizacja szkół, szpitali i budynków mieszkalnych na wsi: nabory NFOŚiGW w 2026 roku
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) przewiduje w 2026 roku trzy programy termomodernizacji: „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych” dla szkół i przedszkoli, osobny program dla szpitali oraz trzeci dla określonych budynków wielorodzinnych na terenach po dawnych państwowych gospodarstwach rolnych (PGR).
Dotacja może pokryć do 85% kosztów kwalifikowanych w szkołach i szpitalach oraz do 100% w programie wiejskim, zależnie od warunków i ścieżki programu. Nabory szkolny i szpitalny pozostają planowane, a terminy dla samorządów w programie wiejskim ogłasza właściwy wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW).
Masz pytania w sprawie naborów NFOŚiGW na termomodernizację?
Czym różnią się dotacje na termomodernizację szkół, szpitali i budynków na wsi?
Dotacja pokrywa do 85% kosztów termomodernizacji szkoły, przedszkola lub szpitala, jeżeli inwestycja uzyska co najmniej 7 punktów w ocenie. Przy 5-6 punktach oraz w formule ESCO/EPC, w której inwestycję prowadzi przedsiębiorstwo usług energetycznych, dotacja wynosi do 49%.
W programie szkolnym odrębna ścieżka likwidacji nieefektywnych źródeł ciepła na stałe paliwa kopalne pozwala uzyskać do 85% bez oceny punktowej. Wielorodzinny budynek mieszkalny na wsi, na terenie po dawnym państwowym gospodarstwie rolnym (PGR), może otrzymać dotację do 100% kosztów. Programy priorytetowe nie ustalają stałej górnej kwoty dotacji na budynek.
W ścieżkach objętych limitem kosztu kwotę wyznacza ogrzewana powierzchnia (w programach: powierzchnia o regulowanej temperaturze) i limit kosztu na metr kwadratowy, czyli 2000 zł w szkołach i na wsi, 2500 zł w szpitalach oraz 3000 zł w szpitalach zabytkowych.
Przy dotacji do 85% i wykorzystaniu pełnego limitu kosztów szkoła o powierzchni 2000 m² może otrzymać do 3,4 mln zł, a szpital o tej samej powierzchni do 4,25 mln zł. To górne pułapy dla inwestycji spełniającej warunki danej ścieżki, w tym wymaganą punktację; szpital powyżej I poziomu musi korzystać z ESCO/EPC z dotacją do 49%.
Do dotacji NFOŚiGW dokłada pożyczkę na 1% rocznie do 15 lat, która uzupełnia finansowanie szkół i szpitali do 85%, a w formule ESCO/EPC oraz w szkołach likwidujących źródło ciepła na stałe paliwo kopalne do 100%.
Tabela zestawia trzy programy. W programach dla szkół i szpitali wnioskodawca składa wniosek do NFOŚiGW, a w programie dla budynków na wsi samorząd składa go do wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW).
| Parametr | Budynki edukacyjne | Budynki szpitalne | Budynki wielorodzinne na wsi |
|---|---|---|---|
| Planowany start | IV kwartał 2026 r. | IV kwartał 2026 r., przesunięty z III kwartału. | Nabór dla funduszy wojewódzkich trwał od 9 do 30 września 2026 r.; termin dla gmin ogłosi WFOŚiGW. |
| Kto składa wniosek | jednostka samorządu terytorialnego (JST) albo inna osoba prawna prowadząca placówkę, do NFOŚiGW | JST albo związek JST powiązany ze szpitalem, do NFOŚiGW | JST, w tym gmina, do właściwego WFOŚiGW |
| Budżet | do 2 mld zł (1,8 mld zł dotacji, 200 mln zł pożyczek) | do 1 mld zł (900 mln zł dotacji, 100 mln zł pożyczek) | do 500 mln zł, wyłącznie dotacje |
| Dotacja | do 85% przy co najmniej 7 punktach lub w odrębnej ścieżce likwidacji nieefektywnego źródła na stałe paliwo kopalne; do 49% przy 5-6 punktach i w ESCO/EPC | do 85% przy co najmniej 7 punktach; do 49% przy 5-6 punktach i w ESCO/EPC | do 100% |
| Pożyczka | 1%, do 15 lat; do 85%, a w ESCO/EPC i przy likwidacji źródła na stałe paliwo kopalne do 100% | 1%, do 15 lat; do 85%, a w ESCO/EPC do 100% | brak |
| Limit kosztu | 2000 zł/m²; ESCO/EPC bez limitu | 2500 zł/m², zabytki 3000 zł/m²; ESCO/EPC bez limitu | 2000 zł/m² |
| Efekt energetyczny | co najmniej 30% energii pierwotnej i 25% końcowej, łącznie dla wszystkich budynków | co najmniej 30% energii pierwotnej i 25% końcowej, łącznie dla wszystkich budynków | co najmniej 30% energii pierwotnej w każdym budynku |
| Od kiedy liczą się wydatki | od 1 listopada 2026 do 31 października 2030 r. | od 1 lipca 2026 do 31 października 2030 r. | faktury od 1 czerwca 2026 do 31 sierpnia 2030 r. |
Tabela zestawia parametry trzech programów NFOŚiGW. Terminy pochodzą z harmonogramu naborów NFOŚiGW i z ogłoszenia o naborze w programie wiejskim.
We wszystkich trzech programach VAT jest kosztem kwalifikowanym tylko wtedy, gdy podmiot realizujący inwestycję ponosi go ostatecznie i nie ma prawnej możliwości jego odliczenia.
Komu przysługuje dofinansowanie NFOŚiGW na termomodernizację?
Wniosek dotyczący budynku edukacyjnego może złożyć samorząd albo inna osoba prawna prowadząca placówkę objętą programem. O dofinansowanie szpitala może wystąpić jednostka samorządu terytorialnego lub związek JST, jeżeli spełnia warunki powiązania z placówką. W programie wiejskim samorząd składa wniosek do właściwego WFOŚiGW, który przyznaje środki na inwestycje wspólnot mieszkaniowych.
Gmina, powiat i województwo
Jednostki samorządu terytorialnego wnioskują bezpośrednio w programie dla budynków edukacyjnych oraz w programie dla budynków szpitalnych. W obu przypadkach jednostka musi mieć udokumentowane prawo do dysponowania budynkiem na cele inwestycji oraz wymagane przez program powiązanie z placówką, która w nim działa.
Organ prowadzący szkołę spoza samorządu
Wniosek może złożyć także stowarzyszenie, fundacja lub podmiot wyznaniowy, jeżeli jest osobą prawną prowadzącą szkołę albo inną placówkę objętą programem. Program dla budynków edukacyjnych powtarza przy tej grupie warunek wspólny dla wszystkich wnioskodawców: dofinansowanie nie stanowi pomocy publicznej, więc wykorzystanie budynku na działalność gospodarczą nie może przekraczać 20% jego rocznej wydajności.
Samorząd powiązany ze szpitalem
W naborze szpitalnym samorząd musi spełnić jeden z trzech warunków: tworzyć samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, posiadać co najmniej 51% udziałów lub akcji podmiotu leczniczego wraz z bezpośrednią większością głosów albo prowadzić szpital w formie samorządowej jednostki budżetowej. Jak pracujemy przy projektach placówek medycznych, opisuje oferta dla podmiotów leczniczych.
Samorząd składa wniosek do właściwego WFOŚiGW
W programie wiejskim jednostka samorządu terytorialnego, w tym gmina, składa wniosek do właściwego terytorialnie WFOŚiGW i na swoim terenie wybiera, obsługuje oraz rozlicza inwestycje wspólnot mieszkaniowych. Fundusz wcześniej sam występuje do NFOŚiGW o środki, a potem przyjmuje i obsługuje wnioski samorządów.
Zapraszam do kontaktu w sprawie naborów NFOŚiGW na termomodernizację
Odpowiadam najpóźniej następnego dnia roboczego. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna.
Michalina Gryskaekspertka mdotacje.pl
Kiedy ruszą nabory na termomodernizację szkół i szpitali oraz jak oceniane są wnioski?
Według harmonogramu NFOŚiGW nabory dla budynków edukacyjnych i szpitalnych mają ruszyć w czwartym kwartale 2026 r., bez dziennej daty. Start programu dla szpitali Fundusz zapowiadał wcześniej na trzeci kwartał, ale do końca września nie opublikował regulaminu ani ogłoszenia o naborze.
NFOŚiGW konsultował projekty zmian w programach dla budynków edukacyjnych i szpitalnych od 8 do 15 października 2026 r.
Programy przewidują dla szkół i szpitali nabory ciągłe: osobne dla inwestycji ESCO/EPC (a w programie edukacyjnym także dla likwidacji źródeł ciepła na stałe paliwa kopalne), a dla pozostałych inwestycji ciągłe konkurencyjne, czyli z oceną wniosków według kryteriów programu. Kolejność oceny wniosków określą regulaminy naborów. Wniosek można będzie złożyć dopiero po ogłoszeniu naboru z regulaminem, ale dokumentację najlepiej przygotować wcześniej i po ogłoszeniu tylko porównać ją z regulaminem.
W programie budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich NFOŚiGW przyjmował od 9 do 30 września 2026 r. wnioski funduszy wojewódzkich o środki, a nabory dla gmin fundusze ogłoszą po podpisaniu umów z NFOŚiGW.
Gmina, która chce, żeby fundusz wojewódzki uwzględnił jej budynek w pierwszej turze wniosków o zwiększenie środków (od 1 do 15 grudnia 2026 r.), powinna mieć audyt według wzoru NFOŚiGW jeszcze jesienią 2026 r. Do wniosku gmina dołącza wstępne porozumienia ze wspólnotami mieszkaniowymi i ekspertyzę przyrodniczą (ptaki i nietoperze) albo oświadczenie, że dostarczy ją przed rozpoczęciem prac.
Jakie warunki ma program „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych” dla szkół i przedszkoli?
Program NFOŚiGW dla szkół i przedszkoli stawia każdemu wnioskowi dwa obowiązkowe warunki. Zakres modernizacji musi wynikać z audytu energetycznego przygotowanego przed złożeniem wniosku. Budynki objęte projektem muszą też osiągnąć wymierne oszczędności: ich łączne zapotrzebowanie na energię pierwotną, czyli tę liczoną od źródła jej wytworzenia, ma spaść o co najmniej 30%, a zapotrzebowanie na energię końcową, czyli tę faktycznie dostarczoną do budynków, o co najmniej 25%.
Program „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych” to dotacja i pożyczka NFOŚiGW na termomodernizację szkół, przedszkoli i innych placówek oświatowych prowadzonych przez samorządy albo inne osoby prawne. NFOŚiGW przeznaczył na niego do 2 mld zł: do 1,8 mld zł na dotacje oraz do 200 mln zł na pożyczki.
Program obejmuje lata 2026-2030: NFOŚiGW podpisuje umowy do 31 grudnia 2029 r., a wydatkuje środki do 31 grudnia 2030 r.; termin dla konkretnej inwestycji wskaże regulamin naboru.
Okres, z którego program uzna wydatki, ma znaczenie już przy planowaniu przetargu. Program priorytetowy podaje dla budynków edukacyjnych okres kwalifikowalności kosztów od 1 listopada 2026 do 31 października 2030 roku. Przed zamówieniem audytu lub doradcy z płatnością wcześniejszą niż 1 listopada trzeba potwierdzić w NFOŚiGW możliwość rozliczenia tego wydatku; obecny program nie podaje dla niego odrębnego wcześniejszego okresu.
Dokument programu wyłącza z limitu 2000 zł za metr kwadratowy inwestycje realizowane w formule ESCO/EPC, ale zawiera sprzeczne zapisy dotyczące inwestycji likwidujących źródła ciepła na stałe paliwa kopalne. Część finansowa wymienia tylko formułę ESCO/EPC, a jedno z kryteriów dostępu wyłącza z limitu również takie inwestycje. To, czy limit obejmie taką inwestycję, rozstrzygnie regulamin naboru albo odpowiedź NFOŚiGW.
Dla szkoły, w której powierzchnia o regulowanej temperaturze powietrza wynosi 2000 metrów kwadratowych, limit kosztów objętych programem to 4 mln zł. Maksymalna dotacja może wynieść 3,4 mln zł, jeżeli inwestycja uzyska co najmniej siedem punktów i spełni pozostałe warunki programu. Koszt kwalifikowany w tym przykładzie nie może przekroczyć 4 mln zł. Przekroczenie limitu trzeba wyjaśnić w odniesieniu do kryterium dostępu, zanim gmina przyjmie założenia finansowe projektu.
W wynikach wyszukiwania obok tego programu pojawia się zamknięty już program z Krajowego Planu Odbudowy „Wymiana źródeł ciepła i poprawa efektywności energetycznej szkół” (dotacja do 100%, limit 1400 zł za metr kwadratowy; 9 lipca 2026 r. NFOŚiGW poinformował, że etap podpisywania umów się zakończył).
Dla nowej inwestycji trzeba sprawdzić warunki programu z Funduszu Modernizacyjnego: w opisanej wyżej ścieżce konkurencyjnej dotacja wynosi do 85% przy co najmniej 7 punktach, a limit kosztu to 2000 zł za metr kwadratowy. Odrębne ścieżki mają inne zasady, opisane w dalszej części artykułu.
Program dla budynków edukacyjnych ma zamknięty katalog placówek: szkoły, przedszkola, placówki kształcenia ustawicznego, centra kształcenia zawodowego i branżowe centra umiejętności, młodzieżowe ośrodki wychowawcze i socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze i wychowawcze oraz ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze. Urząd gminy, dom pomocy społecznej i budynek komunalny do niego nie należą.
Dla budynków szpitalnych NFOŚiGW prowadzi odrębny program, a wielorodzinnym budynkom mieszkalnym na terenach po dawnych PGR służy program wiejski. Jeżeli JST planuje termomodernizację urzędu, domu pomocy społecznej, świetlicy lub innego budynku publicznego w województwie warmińsko-mazurskim, powinna sprawdzić nabór FEWM 2.1 dla budynków publicznych „Zielonego Pogranicza” z programu Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur.
Jeżeli gmina albo miejska spółka ciepłownicza z województwa kujawsko-pomorskiego planuje modernizację systemu ciepłowniczego powyżej 5 MW mocy zamówionej, przed przygotowaniem wniosku powinna sprawdzić listę miast i pozostałe limity dotacji w IV naborze FEKP 02.04 na ciepłownie i sieci ciepłownicze.
Gmina z odwiertem geotermalnym może sprawdzić konkurs EOG 2.4. Inne programy dla jednostek samorządu terytorialnego zbiera strona nabory i programy dla samorządów.
Źródła: zatwierdzony program NFOŚiGW dla budynków edukacyjnych oraz program dla szkół finansowany z KPO
Jakie warunki ma program „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych” dla szpitali?
Program „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych” to dotacja i pożyczka NFOŚiGW na termomodernizację szpitali, dla których wniosek składa powiązany z nimi samorząd. Budżet wynosi do 1 mld zł: do 900 mln zł na dotacje i do 100 mln zł na pożyczki.
Program obejmuje lata 2026-2030 (umowy do 31 grudnia 2029 r., wydatkowanie do 31 grudnia 2030 r.), a koszty kwalifikują się od 1 lipca 2026 r., czyli o cztery miesiące wcześniej niż w programie dla budynków edukacyjnych.
Poza dotacją program oferuje pożyczkę z NFOŚiGW na 1% rocznie, na najwyżej 15 lat, jako uzupełnienie finansowania do 85% kosztów (w formule ESCO/EPC do 100%). Umowa pożyczki może przewidywać karencję w spłacie kapitału; korzyść wobec kredytu komercyjnego zależy od harmonogramu spłat i wymaga osobnego wyliczenia.
Świadczenia szpitalne na 80% powierzchni
NFOŚiGW wymaga, aby podmiot leczniczy udzielał świadczeń szpitalnych na co najmniej 80% powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza. Program nie wymienia pomieszczeń wyłączonych z tego rachunku. Ile tej powierzchni służy świadczeniom szpitalnym, warto ustalić z audytorem przed złożeniem wniosku.
ESCO/EPC w szpitalach powyżej I poziomu
W szpitalach powyżej I poziomu systemu zabezpieczenia, czyli powyżej poziomu szpitali I stopnia w tak zwanej sieci szpitali, podmioty lecznicze mogą realizować inwestycje w tym programie wyłącznie w formule ESCO/EPC. W tej ścieżce dotacja wynosi do 49% kosztów kwalifikowanych, a pożyczka może uzupełnić finansowanie do 100%.
Wydatki niezwiązane z energią
Jeżeli szpital planuje równolegle inwestycje niezwiązane z energią, przed złożeniem wniosku trzeba ustalić, które wydatki trafią do tego naboru, a które będą finansowane osobno. Zasady rozdzielania wydatków między źródła finansowania opisuje artykuł o kosztach kwalifikowalnych w projektach unijnych. Budowę, przebudowę i doposażenie wynikające z połączenia szpitali finansuje osobny konkurs Funduszu Medycznego na konsolidację szpitali.
Źródło: zatwierdzony program NFOŚiGW dla budynków szpitalnych
Masz pytania w sprawie naborów NFOŚiGW na termomodernizację?
Jakie budynki na wsi mogą otrzymać dotację do 100% na termomodernizację?
Program „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich” to dotacja przekazywana przez fundusze wojewódzkie samorządom, w tym gminom, na termomodernizację wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach po dawnych PGR. Budżet wynosi do 500 mln zł, wyłącznie na dotacje do 100% kosztów objętych programem.
Przy ocenie budynku trzeba sprawdzić następujące warunki:
Teren po dawnych PGR
Budynek musi znajdować się na terenie wiejskim dotkniętym ubóstwem energetycznym związanym z procesami transformacji ustrojowej: w gminie wiejskiej lub miejsko-wiejskiej, na której obszarze działały państwowe gospodarstwa rolne.
Co najmniej trzy lokale i dwóch właścicieli
W budynku musi działać formalna lub nieformalna wspólnota mieszkaniowa, a za budynek wielorodzinny program uznaje budynek z co najmniej trzema samodzielnymi lokalami mieszkalnymi i co najmniej dwoma różnymi właścicielami. Jeżeli do 20% powierzchni służy celom innym niż mieszkalne, na przykład klubowi seniora lub świetlicy, program nadal uznaje budynek za wielorodzinny budynek mieszkalny.
Oddany do użytkowania do 1 stycznia 1992 r.
Budynek musiał zostać wybudowany i oddany do użytkowania najpóźniej 1 stycznia 1992 roku, a przed tą datą pozostawać w dyspozycji podmiotu prowadzącego produkcję rolną lub okołorolną, w tym byłej rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Program wymaga również, aby przed tą datą stanowił mienie Skarbu Państwa albo własność rolniczej spółdzielni produkcyjnej.
Wymagania dotyczące źródeł ciepła po modernizacji
Jeżeli w budynku istnieje źródło ciepła na stałe paliwo kopalne, inwestycja musi prowadzić do jego likwidacji. Po modernizacji żaden budynek nie może być wyposażony w źródło ciepła na stałe paliwo kopalne, a indywidualne źródło ciepła nie może wykorzystywać żadnego paliwa kopalnego.
Katalog wydatków obejmuje prace termomodernizacyjne wskazane w audycie energetycznym, wymianę lub modernizację źródła ciepła bez finansowania źródeł na paliwa kopalne oraz instalację odnawialnych źródeł energii. Program pozwala przeznaczyć do 15% kosztów kwalifikowanych na elementy realizujące szersze cele Europejskiego Zielonego Ładu, na przykład zielone dachy, magazyny energii lub cyfryzację budynku.
WFOŚiGW podpisuje umowy z gminami do 31 grudnia 2029 r. i wydatkuje środki do 30 września 2030 r. Dofinansowanie obejmie inwestycję tylko wtedy, gdy gmina złoży wniosek przed jej ukończeniem.
Gmina, która chce zwiększyć liczbę mieszkań na wynajem bez budowy nowych budynków, może pozyskiwać lokale przede wszystkim od prywatnych właścicieli przez społeczną agencję najmu. Według kryteriów III edycji naboru na Społeczne Agencje Najmu w programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) dofinansowanie takiego projektu wynosi 100% kosztów kwalifikowalnych.
Źródło: zatwierdzony program NFOŚiGW dla budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich
Jakie jest dofinansowanie do termomodernizacji budynków wielorodzinnych?
Budynek wielorodzinny może otrzymać dotację NFOŚiGW do 100% na terenach wiejskich po dawnych PGR albo premię z programu TERMO w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) w wysokości 26% kosztów termomodernizacji, 25% przy remoncie lub 50% w zasobie mieszkaniowym gminy.
Premia termomodernizacyjna z Funduszu Termomodernizacji i Remontów rośnie do 31%, gdy co najmniej 10% kosztów przypada na instalację odnawialnych źródeł energii. BGK wypłaca ją po zakończeniu inwestycji jako spłatę części kredytu, który musi pokryć przynajmniej połowę wydatków.
Premia remontowa obejmuje budynki wielorodzinne użytkowane od co najmniej 40 lat. O obie premie mogą wnioskować między innymi wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe oraz gminy.
Gmina może otrzymać premię MZG w wysokości 50% kosztów bez obowiązku zaciągania kredytu, jeżeli wszystkie mieszkania w budynku należą do jej zasobu mieszkaniowego. Warunkiem jest między innymi położenie na obszarze objętym uchwałą antysmogową sejmiku województwa. Gdy obiekt figuruje w rejestrze zabytków albo przedsięwzięcie wynika z gminnego programu rewitalizacji, premia MZG wynosi 60%.
Nabór wniosków o premie BGK prowadzi w trybie ciągłym. Przy budynku na terenie po dawnym PGR radzę zacząć od programu NFOŚiGW, a wsparcie z BGK sprawdzić wtedy, gdy nieruchomość nie spełnia jego warunków.
Źródło: Ministerstwo Rozwoju i Technologii: program TERMO i premie z Funduszu Termomodernizacji i Remontów
Kiedy termomodernizacja szpitala musi być realizowana w formule ESCO/EPC?
W programie szpitalnym formuła ESCO/EPC jest obowiązkowa dla podmiotów leczniczych przy inwestycjach w szpitalach powyżej I poziomu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, czyli tak zwanej sieci szpitali, określonego w art. 95l ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W pozostałych inwestycjach szpitalnych oraz w programie edukacyjnym wnioskodawca może wybrać formułę ESCO/EPC jako odrębną, ciągłą ścieżkę naboru.
Wynagrodzenie usługodawcy zależy od osiągniętych i zweryfikowanych oszczędności energii albo innego efektu energetycznego określonego w umowie. Ustawa o efektywności energetycznej nazywa taką umowę umową o poprawę efektywności energetycznej (EPC).
Źródła: program dla budynków edukacyjnych oraz program dla budynków szpitalnych
Jak przygotować audyt energetyczny i finansowanie przed naborem NFOŚiGW?
- Audyt energetyczny to pierwszy dokument, który wnioskodawca powinien zamówić, jeszcze przed ogłoszeniem naboru. We wszystkich trzech programach zakres prac musi wynikać z audytu wykonanego przed inwestycją, a po jej zakończeniu potrzebny będzie drugi audyt, potwierdzający efekt.
- Samorząd powinien sprawdzić, jak ująć wkład własny w budżecie i wieloletniej prognozie finansowej oraz czy potrzebuje uchwały intencyjnej. O potrzebie uchwały rozstrzygają zasady obowiązujące w danej JST i dokumentacja naboru.
Z audytu musi wynikać, że projekt osiągnie progi oszczędności. W programach dla szkół i szpitali liczy się je łącznie dla wszystkich budynków w projekcie: zapotrzebowanie na energię pierwotną ma spaść o co najmniej 30%, a na energię końcową o co najmniej 25%, więc słabszy budynek mogą wyrównać pozostałe.
W programie wiejskim takie wyrównanie nie jest możliwe, bo spadek zapotrzebowania na energię pierwotną o co najmniej 30% musi wykazać każdy budynek osobno. Po wcześniejszej modernizacji zakres możliwych oszczędności zależy od tego, jakie prace już wykonano; osiągnięcie progów musi wykazać audyt.
- Koszty najlepiej od razu przeliczyć na metr kwadratowy ogrzewanej powierzchni: wydatki objęte programem podzielone przez powierzchnię o regulowanej temperaturze porównuje się z limitem 2000 zł (szkoły, budynki na wsi), 2500 zł (szpitale) i 3000 zł (szpitale w budynkach zabytkowych).
- Od sposobu ogrzewania budynku zależą dwa warunki. Program wiejski nie dofinansuje instalacji ani modernizacji źródła ciepła na paliwo kopalne. W programie edukacyjnym likwidacja nieefektywnego źródła na stałe paliwo kopalne albo formuła ESCO/EPC pozwala uzupełnić finansowanie pożyczką do 100%.
- Działalność gospodarcza w budynku musi zmieścić się w 20% jego rocznej wydajności, bo dofinansowanie nie stanowi pomocy publicznej; po zakończeniu inwestycji budynek musi zachować cel przez pięć lat (okres trwałości).
Co może obniżyć dotację na termomodernizację albo wykluczyć inwestycję?
Zanim gmina zabezpieczy środki w budżecie, powinna sprawdzić limit kosztu na metr kwadratowy oraz zasady oceny we właściwej ścieżce naboru: konkurencyjnej, ESCO/EPC albo szkolnej ścieżce likwidacji nieefektywnego źródła na stałe paliwo kopalne. Mogą one zmienić wkład własny, kwalifikowalność inwestycji albo harmonogram przygotowania wniosku.
Punkty przyznaje NFOŚiGW za oszczędność energii wykazaną w audycie oraz za urządzenia i rozwiązania, które wnioskodawca włączy do inwestycji.
Wniosek z 7 punktami może otrzymać dotację do 85% kosztów kwalifikowanych, a wniosek z 6 punktami do 49%, dlatego zakres inwestycji warto zaplanować z myślą o punktacji już przy zamawianiu audytu energetycznego. NFOŚiGW ocenia każdy element na podstawie audytu sporządzonego przed inwestycją i informacji we wniosku.
| Element inwestycji | Szkoły i przedszkola | Szpitale |
|---|---|---|
| Spadek zapotrzebowania na energię pierwotną | 1 pkt przy spadku o ponad 50% | 1 pkt przy spadku od 45% do poniżej 60%; 2 pkt przy spadku o co najmniej 60% |
| Zapotrzebowanie na energię końcową do ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody po inwestycji | 1 pkt przy wyniku do 85 kWh/m² rocznie w każdym budynku projektu | 1 pkt przy wyniku powyżej 210 i do 250 kWh/m² rocznie; 2 pkt przy wyniku do 210 kWh/m² rocznie |
| Fotowoltaika albo inne odnawialne źródło energii (OZE) wytwarzające prąd | 1 pkt | 1 pkt |
| Magazyn energii współpracujący z OZE oraz sezonowy magazyn energii | po 1 pkt za każdy | po 1 pkt za każdy |
| Wymiana nieefektywnego źródła ciepła, na przykład na pompę ciepła | 1 pkt za główne źródło ciepła do ogrzewania | 1 pkt za źródło ciepła do ogrzewania lub ciepłej wody |
| Wentylacja mechaniczna, także z odzyskiem ciepła (rekuperacją) | 1 pkt | 1 pkt |
| System zarządzania budynkiem i energią (BMS, EMS); w szkołach także pomiar stężenia dwutlenku węgla (CO₂) w pomieszczeniach dydaktycznych | 1 pkt za system i 1 pkt za pomiar CO₂ | 1 pkt za system |
| Winda, pochylnia i inne rozwiązania dla osób z niepełnosprawnościami; zielony dach, retencja wody opadowej albo zewnętrzne zacienienie | 1 pkt za dostępność i 1 pkt za rozwiązania proekologiczne | 1 pkt za rozwiązania proekologiczne |
Punktacja dotyczy naborów ciągłych konkurencyjnych. Inwestycje ESCO/EPC oraz szkolna ścieżka likwidacji nieefektywnych źródeł ciepła na stałe paliwa kopalne nie przechodzą oceny punktowej. W szpitalu z kilkoma budynkami punkty za energię końcową zależą od budynku o największej powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza.
W budynkach innych niż budynki opieki zdrowotnej 1 pkt przysługuje przy wyniku powyżej 65 i do 85 kWh/m² rocznie, a 2 pkt przy wyniku do 65 kWh/m² rocznie. Źródło: programy priorytetowe NFOŚiGW dla budynków edukacyjnych i szpitalnych.
Kiedy limit kosztu lub zmiana powierzchni wpłyną na dotację?
Programy wymagają, aby koszt kwalifikowany w przeliczeniu na metr kwadratowy nie przekraczał limitu. Jest to także kryterium dostępu. Przy przekroczeniu trzeba wyjaśnić kwalifikowalność kosztów w NFOŚiGW albo właściwym WFOŚiGW, zanim wnioskodawca założy, że wystarczy pokryć nadwyżkę z własnych środków. Inwestycje ESCO/EPC w programach szkolnym i szpitalnym są zwolnione z limitu; niejasność dotyczącą szkolnej likwidacji źródła ciepła opisano w sekcji o szkołach.
Rozliczenie powierzchni po zakończeniu prac to drugi mechanizm zmiany kwoty: jeżeli powierzchnia o regulowanej temperaturze powietrza wykazana w audycie po zakończeniu prac różni się od tej z audytu przed inwestycją o więcej niż 5%, NFOŚiGW albo wojewódzki fundusz zachowuje prawo do zmiany kwoty dofinansowania. Przy różnicy do 5% instytucja uznaje wyliczenie oparte na audycie przed inwestycją za prawidłowe.
Czy likwidacja źródła na stałe paliwo kopalne podlega punktacji?
W programie edukacyjnym inwestycje likwidujące nieefektywne źródła ciepła na stałe paliwa kopalne nie podlegają ocenie punktowej i mają odrębny nabór ciągły. Program przewiduje dla tej ścieżki dotację do 85% kosztów kwalifikowanych oraz pożyczkę uzupełniającą finansowanie do 100%. ESCO/EPC również jest oceniane bez punktacji, ale dotacja wynosi w nim do 49%.
Gminy z Dolnego Śląska, które planują remont albo budowę lokali komunalnych, powinny przed przygotowaniem projektu sprawdzić zakres i aktualny etap naborów z programu Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska (FEDS) na mieszkania komunalne, a przedsiębiorca planujący własne źródło energii może sprawdzić dotacje na biogazownie i kogenerację. Pomorskie gminy, które chcą zbudować nowy budynek z mieszkaniami na wynajem, mogą sprawdzić nabór FEPM 13.01 na mieszkania komunalne i społeczne.
Jeżeli czytasz ten tekst jako rolnik lub przedstawiciel spółdzielni energetycznej i planujesz biogazownię albo elektrownię wodną, sprawdź warunki i aktualny etap programu Energia dla Wsi. Spółdzielnia z innym projektem OZE może sprawdzić konkurs EOG 2.1.
Źródła
- Harmonogram naborów NFOŚiGW, pozycje 1.10 i 1.11: planowane nabory dla szkół i szpitali. Ogłoszenie naboru od 9 do 30 września 2026 r. dotyczyło funduszy wojewódzkich; terminy dla gmin podaje właściwy WFOŚiGW.
- Regulamin naboru wniosków o udostępnienie środków wojewódzkim funduszom w programie „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich”, NFOŚiGW, wrzesień 2026, wraz z ogłoszeniem o naborze (zał. 2), zakresem informacji we wnioskach do WFOŚiGW (zał. 4) i metodyką podziału alokacji (zał. 5): karta programu.
- Program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych”, NFOŚiGW: karta programu.
- Program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”, NFOŚiGW: karta programu.
- Program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich”, NFOŚiGW: karta programu.
- Konsultacje społeczne założeń trzech programów Funduszu Modernizacyjnego, NFOŚiGW: strona konsultacji.
- Ministerstwo Rozwoju i Technologii: Program TERMO, premia termomodernizacyjna, remontowa i MZG z Funduszu Termomodernizacji i Remontów; podstawa prawna: ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2025 r. poz. 1419).
- Portal Gov.pl „Mieszkanie dla ciebie”: Program Termo, warunki premii MZG i stały nabór w BGK.
Artykuł ma charakter informacyjny i opiera się na dokumentach opublikowanych przez NFOŚiGW. Aktualny status naboru i obowiązującą wersję programu podaje strona NFOŚiGW.
