Termomodernizacja szkół, szpitali i budynków mieszkalnych na wsi 2026: trzy programy NFOŚiGW z budżetem do 3,5 mld zł
Dotacje NFOŚiGW na termomodernizację budynków w 2026 roku obejmują trzy zatwierdzone programy o łącznym budżecie do 3,5 mld zł. Środki są przeznaczone na budynki edukacyjne, szpitalne oraz wielorodzinne budynki mieszkalne na terenach wiejskich dotkniętych ubóstwem energetycznym związanym z transformacją ustrojową. Dotacja w programach edukacyjnym i szpitalnym może wynieść do 85% kosztów kwalifikowanych, a w programie wiejskim do 100%. W programie szpitalnym uprawniona jednostka samorządu terytorialnego może skorzystać także z pożyczki oprocentowanej na 1% w skali roku, udzielanej na okres do 15 lat.
Dla trzech programów budynkowych NFOŚiGW opublikował zatwierdzone dokumenty. Gmina może już zamówić audyt, policzyć koszt prac na metr kwadratowy i sprawdzić wymagane oszczędności energii. Ostateczny budżet projektu trzeba zatwierdzić po publikacji regulaminu właściwego naboru.
Jeżeli planujesz inwestycję w budynku gminnym lub szpitalnym, opisz jej zakres w formularzu w tym artykule, a wskażę właściwy program.
Zatwierdzone dokumenty mają trzy programy NFOŚiGW: dla budynków edukacyjnych, szpitalnych i wielorodzinnych na terenach wiejskich. Budżety, wnioskodawców i planowane terminy porównuje tabela poniżej.
| Nabór NFOŚiGW | Budżet | Kto składa wniosek | Termin według harmonogramu |
|---|---|---|---|
| 1.11 Budynki edukacyjne | Budżet wynosi do 2 mld zł, z czego do 1,8 mld zł przeznaczono na dotacje, a do 200 mln zł na pożyczki. | Wniosek składa jednostka samorządu terytorialnego albo inna osoba prawna będąca organem prowadzącym szkołę. | Nabór ciągły, start w trzecim albo czwartym kwartale 2026 roku. |
| 1.10 Budynki szpitalne | Budżet wynosi do 1 mld zł, z czego do 900 mln zł przeznaczono na dotacje, a do 100 mln zł na pożyczki. | Wniosek składa jednostka samorządu terytorialnego lub związek takich jednostek, powiązany ze szpitalem na jeden z trzech sposobów opisanych niżej. | Nabór ciągły, start w trzecim kwartale 2026 roku. |
| 1.12 Budynki wielorodzinne na terenach wiejskich | Budżet wynosi do 500 mln zł i w całości przeznaczono go na dotacje. | Wniosek do NFOŚiGW składa wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a gmina występuje jako odbiorca końcowy wsparcia. | Nabór ciągły, start w trzecim kwartale 2026 roku. |
Kto może wnioskować o dotacje NFOŚiGW na termomodernizację
Gmina, powiat i województwo
Jednostki samorządu terytorialnego wnioskują bezpośrednio w programie dla budynków edukacyjnych oraz w programie dla budynków szpitalnych. W obu przypadkach jednostka musi mieć tytuł prawny do budynku i odpowiednie umocowanie wobec placówki, która w nim działa.
Organ prowadzący szkołę spoza samorządu
Wniosek może złożyć także stowarzyszenie, fundacja lub podmiot wyznaniowy, jeżeli jest osobą prawną prowadzącą szkołę albo inną placówkę objętą programem.
Samorząd powiązany ze szpitalem
W naborze szpitalnym samorząd musi spełnić jeden z trzech warunków: tworzyć samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, posiadać co najmniej 51% udziałów lub akcji podmiotu leczniczego albo prowadzić szpital w formie samorządowej jednostki budżetowej.
Wojewódzki fundusz ochrony środowiska
W naborze na budynki wielorodzinne na terenach wiejskich wnioskodawcą jest wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Gmina nie składa wniosku do NFOŚiGW, lecz korzysta ze środków jako odbiorca końcowy, na zasadach ustalonych przez fundusz w swoim województwie.
Budynki edukacyjne: do 2 mld zł i największa pula dotacji
NFOŚiGW przeznaczył na program do 2 mld zł: do 1,8 mld zł na dotacje oraz do 200 mln zł na pożyczki. Program obejmuje lata 2026–2030, umowy można podpisywać do 31 grudnia 2029 roku, a środki wydatkować do 31 grudnia 2030 roku.
W programie dla budynków edukacyjnych dotacja pokrywa do 85% kosztów kwalifikowanych. Poziom do 49% obowiązuje, gdy inwestycja uzyska mniej niż siedem punktów albo jest realizowana w formule ESCO/EPC. W tej formule wynagrodzenie usługodawcy zależy od osiągniętych i zweryfikowanych oszczędności energii lub innego uzgodnionego efektu energetycznego. Sposób finansowania określa umowa zawarta dla danego projektu.
W programie dla budynków edukacyjnych pożyczka uzupełnia finansowanie do poziomu 85% kosztów kwalifikowanych i nie musi być łączona z dotacją. Przy likwidacji nieefektywnego źródła ciepła na stałe paliwa kopalne oraz w projektach ESCO/EPC może sięgnąć 100% kosztów kwalifikowanych.
Dwa warunki, które przesądzają o wniosku. Zakres modernizacji musi wynikać z posiadanego audytu energetycznego, więc audyt trzeba mieć przed złożeniem wniosku, a nie po nim. Budynek musi też osiągnąć wymierne oszczędności: zapotrzebowanie na energię pierwotną, czyli tę liczoną od źródła jej wytworzenia, ma spaść o co najmniej 30%, a zapotrzebowanie na energię końcową, czyli tę faktycznie dostarczoną do budynku, o co najmniej 25%.
W programie dla budynków edukacyjnych koszt kwalifikowany nie może przekroczyć 2000 zł za metr kwadratowy powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza. Dokument programu jednoznacznie wyłącza z tego limitu inwestycje realizowane w formule ESCO/EPC.
Dokument programu dla budynków edukacyjnych zawiera sprzeczne zapisy dotyczące inwestycji likwidujących źródła ciepła na stałe paliwa kopalne. Część finansowa wymienia tylko formułę ESCO/EPC, a kryterium oceny numer 12 wyłącza z limitu również takie inwestycje. Zastosowanie limitu trzeba potwierdzić w regulaminie naboru albo bezpośrednio w NFOŚiGW.
Przy szkole o 2000 metrach kwadratowych takiej powierzchni limit kosztów kwalifikowanych wynosi 4 mln zł, a maksymalna dotacja stanowiąca 85% tej kwoty wynosi 3,4 mln zł. Nadwyżkę trzeba pokryć ze środków własnych albo z odrębnego finansowania.
Budynki szpitalne: do 1 mld zł oraz pożyczka na 1%
Program „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych” dysponuje budżetem do 1 mld zł, podzielonym na do 900 mln zł w formach bezzwrotnych i do 100 mln zł w formach zwrotnych. Ramy czasowe pokrywają się z programem edukacyjnym: realizacja obejmuje lata 2026–2030, umowy podpisuje się do 31 grudnia 2029 roku, a wydatki rozlicza do 31 grudnia 2030 roku.
W programie dla budynków szpitalnych dotacja sięga 85% kosztów kwalifikowanych, a spada do 49% przy inwestycjach ocenionych poniżej siedmiu punktów oraz przy umowach typu ESCO. Pożyczka ma stałe oprocentowanie 1% w skali roku, okres finansowania do piętnastu lat i możliwość zastosowania karencji w spłacie kapitału. Rzeczywista korzyść odsetkowa zależy od harmonogramu spłaty oraz warunków porównywanego finansowania komercyjnego, dlatego wymaga indywidualnego wyliczenia.
W programie dla budynków szpitalnych limit ceny jednostkowej wynosi 2500 zł za metr kwadratowy, a w budynkach zabytkowych rośnie do 3000 zł za metr kwadratowy. NFOŚiGW wymaga, aby podmiot leczniczy udzielał świadczeń szpitalnych na co najmniej 80% powierzchni o regulowanej temperaturze powietrza. Nie oznacza to, że 80% całkowitej powierzchni budynku musi być ogrzewane, dlatego same powierzchnie techniczne, magazynowe lub garażowe nie przesądzają automatycznie o wykluczeniu obiektu.
Jeżeli Twój szpital planuje równolegle inwestycje niezwiązane z energią, sprawdź, które wydatki wejdą do tego naboru, a które trzeba sfinansować osobno. Zasady rozdzielania wydatków między źródła finansowania opisuje artykuł o kosztach kwalifikowalnych w projektach unijnych.
Budynki wielorodzinne na wsi: dotacja do 100% przez wojewódzki fundusz
Program „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich” ma budżet do 500 mln zł i w całości przeznacza go na dotacje. Nie przewiduje części pożyczkowej, a poziom dofinansowania może sięgnąć 100% kosztów kwalifikowanych. Program nie obejmuje jednak automatycznie każdego budynku wielorodzinnego na wsi: dotyczy terenów wiejskich dotkniętych ubóstwem energetycznym związanym z transformacją ustrojową, w szczególności obszarów po byłych PGR.
W programie dla budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich dotacja może pokryć do 100% kosztów kwalifikowanych, ale gmina nie składa wniosku bezpośrednio do NFOŚiGW. Najpierw środki pozyskuje wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej, który następnie prowadzi nabór dla gmin. Jednostki samorządu terytorialnego korzystają ze wsparcia jako beneficjenci końcowi. Gmina, która nie obserwuje komunikatów swojego funduszu wojewódzkiego, może przegapić termin składania wniosków.
Katalog wydatków programu dla budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich obejmuje termomodernizację, wymianę lub modernizację źródeł ciepła bez finansowania źródeł na paliwa kopalne, instalację odnawialnych źródeł energii, modernizację instalacji wewnętrznych oraz systemy zarządzania energią.
Jeżeli w budynku objętym programem wiejskim istnieje źródło ciepła na stałe paliwo kopalne, inwestycja musi prowadzić do jego likwidacji. Po modernizacji takie źródło nie może pozostać, a indywidualne źródło ciepła nie może wykorzystywać żadnego paliwa kopalnego.
W programie dla budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich limit kosztu jednostkowego wynosi 2000 zł za metr kwadratowy, a budynek musi ograniczyć zapotrzebowanie na energię pierwotną o co najmniej 30%. Zobowiązania trzeba podjąć do 31 grudnia 2029 roku, a wydatkowanie zamknąć do 30 września 2030 roku, trzy miesiące wcześniej niż w programach dla szkół i szpitali.
Jak przygotować wniosek o dotację NFOŚiGW na termomodernizację
Programy przewidują tryb ciągły, a programy edukacyjny i szpitalny także tryb ciągły konkurencyjny. Kolejność rozpatrywania wniosków określi regulamin, dlatego nie można zakładać zasady „kto pierwszy, ten lepszy”. Dokumentację można przygotować wcześniej i sprawdzić po publikacji regulaminu.
- Zamów audyt energetyczny budynku jeszcze przed startem naboru. We wszystkich trzech zatwierdzonych programach budynkowych zakres modernizacji musi wynikać z audytu energetycznego ex ante. Programy wymagają także audytu ex post po realizacji inwestycji. Szczegółowe wymagania wobec audytu będą wynikały z dokumentacji danego naboru.
- Sprawdź, czy budynek osiągnie progi oszczędności. Wszystkie trzy programy wymagają obniżenia zapotrzebowania na energię pierwotną o co najmniej 30%, a programy edukacyjny i szpitalny wymagają dodatkowo obniżenia zapotrzebowania na energię końcową o co najmniej 25%. Budynek po częściowej modernizacji sprzed kilku lat może już nie mieć takiego zapasu.
- Policz koszt inwestycji na metr kwadratowy powierzchni. Podziel planowany kosztorys przez powierzchnię i porównaj z limitem: 2000 zł w szkołach i budynkach wiejskich, 2500 zł w szpitalach, 3000 zł w szpitalnych obiektach zabytkowych. Wynik powyżej limitu oznacza konieczność zaplanowania wkładu własnego na nadwyżkę.
- Ustal, czym budynek jest ogrzewany. W programie wiejskim nie kwalifikuje się instalacja ani modernizacja źródła ciepła na paliwo kopalne. W programie edukacyjnym finansowanie pożyczkowe może uzupełnić wsparcie do 100% kosztów kwalifikowanych, gdy inwestycja likwiduje nieefektywne źródło ciepła na stałe paliwo kopalne albo jest realizowana w formule ESCO/EPC.
- Przygotuj stronę finansową inwestycji oraz potrzebne uchwały. Oceń możliwość zabezpieczenia wkładu własnego w wieloletniej prognozie finansowej. Ewentualna uchwała intencyjna zależy od zasad obowiązujących w danej JST i od dokumentacji naboru; zatwierdzone programy nie wskazują jej obecnie jako uniwersalnego warunku złożenia wniosku.
Kiedy gmina powinna zachować ostrożność przed naborem NFOŚiGW
Przed zabezpieczeniem pieniędzy w budżecie gmina powinna sprawdzić trzy warunki, które wpływają na wysokość wkładu własnego i ryzyko odrzucenia projektu.
Limit ceny może wykluczyć głęboką modernizację
W budynku wymagającym wymiany instalacji, stolarki i źródła ciepła koszt bywa wyższy niż 2000 zł za metr kwadratowy. Program nadal dopuszcza taką inwestycję, ale dofinansowanie liczy się wyłącznie od kwoty mieszczącej się w limicie, więc realny udział środków własnych rośnie.
Poziom 85% nie jest gwarantowany
Jeżeli projekt otrzyma mniej niż siedem punktów, dotacja spadnie do maksymalnie 49% kosztów kwalifikowanych. Gmina będzie wtedy musiała pokryć większą część inwestycji ze środków własnych lub innego finansowania albo ograniczyć jej zakres.
Na terenach wiejskich decyduje fundusz wojewódzki
Gmina nie kontroluje ani terminu, ani zasad naboru dla odbiorców końcowych, bo ustala je wojewódzki fundusz ochrony środowiska. Harmonogram inwestycji trzeba uzależnić od jego komunikatów, a nie od dat NFOŚiGW.
Przygotujemy dokumentację pod nabory NFOŚiGW
Pracę zaczynamy od ustalenia, czy dany budynek mieści się w którymś z trzech zatwierdzonych programów budynkowych. Od tego zależą limit kosztu, wymagane oszczędności i ścieżka składania wniosku. Po publikacji regulaminu właściwego naboru potwierdzamy warunki i dopiero wtedy zamykamy budżet oraz harmonogram dokumentów.
Dopasowanie budynku do naboru
Sprawdzamy funkcję obiektu, tytuł prawny i strukturę właścicielską placówki, a następnie wskazujemy właściwy program. Przy szpitalach weryfikujemy, który z trzech warunków powiązania samorządu z podmiotem leczniczym jest spełniony.
Audyt i progi oszczędności
Czytamy audyt energetyczny pod kątem wymagań programu i sprawdzamy, czy zaplanowany zakres prac pozwoli osiągnąć wymagane obniżenie energii pierwotnej i końcowej. Gdy zapasu brakuje, wskazujemy, które prace go przywrócą.
Budżet wobec limitu na metr
Przeliczamy kosztorys na koszt jednostkowy i pokazujemy, jaka część wydatków zmieści się w limicie, a jaka wymaga wkładu własnego. Przygotowujemy warianty budżetu dla dotacji 85% oraz 49%.
Ścieżka wniosku i terminy
Przy naborze dla terenów wiejskich ustalamy zasady obowiązujące w wojewódzkim funduszu właściwym dla gminy. Po opublikowaniu regulaminu ustalamy tryb oceny i układamy harmonogram złożenia wniosku zgodny z rzeczywistymi zasadami naboru.
Sprawdzimy, czy Twój budynek kwalifikuje się do naboru NFOŚiGW
Napisz, jaki to budynek, jaką ma powierzchnię, czym jest ogrzewany i czy dysponujesz audytem energetycznym. Podaj też orientacyjny kosztorys i planowany termin prac. W odpowiedzi sprawdzę, czy któryś z opisanych programów może objąć ten obiekt, czy kosztorys mieści się w limicie na metr kwadratowy oraz jakich dokumentów brakuje do oceny projektu. Ostateczne potwierdzenie będzie możliwe po opublikowaniu regulaminu właściwego naboru. Otrzymasz również harmonogram przygotowania dokumentacji i wycenę naszej pracy.
Wolisz skontaktować się bez formularza?
Po publikacji regulaminu sprawdzimy kolejność oceny i zgodność przygotowanych dokumentów z wymaganiami naboru.
Najczęstsze pytania o dotacje NFOŚiGW na termomodernizację w 2026 roku
Czy gmina może otrzymać dotację na termomodernizację szkoły w wysokości 85%?
Tak, program dla budynków edukacyjnych przewiduje dotację do 85% kosztów kwalifikowanych, jeżeli inwestycja spełni warunki programu. Poziom wynosi do 49%, gdy projekt oceniany punktowo otrzyma mniej niż siedem punktów albo gdy inwestycja jest realizowana w formule ESCO/EPC. Pożyczka może uzupełnić finansowanie do 100% kosztów kwalifikowanych w formule ESCO/EPC albo przy likwidacji nieefektywnego źródła ciepła na stałe paliwo kopalne.
Kiedy dokładnie ruszają opisane programy NFOŚiGW dotyczące budynków?
Harmonogram NFOŚiGW wskazuje trzeci kwartał 2026 roku dla budynków szpitalnych i wielorodzinnych na terenach wiejskich oraz trzeci albo czwarty kwartał 2026 roku dla budynków edukacyjnych, bez podania dziennych dat. Stan na 11 sierpnia 2026 roku: żaden z tych naborów nie przyjmuje jeszcze wniosków.
Czy gmina wiejska składa wniosek na budynki wielorodzinne bezpośrednio do NFOŚiGW?
Nie, ponieważ w programie dla wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich wniosek do NFOŚiGW składa wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej, a gmina korzysta ze środków jako odbiorca końcowy. Zasady i termin naboru dla gmin ustala fundusz w danym województwie, dlatego trzeba obserwować jego komunikaty, a nie wyłącznie harmonogram NFOŚiGW.
Czy trzeba mieć audyt energetyczny przed złożeniem wniosku?
Tak. We wszystkich trzech zatwierdzonych programach budynkowych zakres modernizacji musi wynikać z audytu energetycznego ex ante, a po realizacji wymagany jest audyt ex post. Programy edukacyjny i szpitalny wymagają co najmniej 30% redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną i 25% redukcji zapotrzebowania na energię końcową; program wiejski wymaga co najmniej 30% redukcji energii pierwotnej.
Źródła i data weryfikacji
- Harmonogram naborów NFOŚiGW (środki krajowe), pozycje 1.10, 1.11 i 1.12, sprawdzony 11 sierpnia 2026 r.: gov.pl/web/nfosigw.
- Program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej budynków edukacyjnych”, NFOŚiGW, sprawdzony 11 sierpnia 2026 r.: karta programu.
- Program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej budynków szpitalnych”, NFOŚiGW, sprawdzony 11 sierpnia 2026 r.: karta programu.
- Program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenach wiejskich”, NFOŚiGW, sprawdzony 11 sierpnia 2026 r.: karta programu.
Artykuł ma charakter informacyjny i powstał na podstawie dokumentów opublikowanych przez NFOŚiGW, sprawdzonych 11 sierpnia 2026 r. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualny status naboru i obowiązującą wersję programu na stronie NFOŚiGW.
