FEM 13.2: dotacje na wodociągi i kanalizację na terenach górniczych Małopolski
Działanie 13.2 „Przywracanie równowagi wodnej na obszarach oddziaływania kopalń” programu Fundusze Europejskie dla Małopolski finansuje ochronę sieci wodociągowych i kanalizacyjnych przed szkodami górniczymi: zapadliskami, deformacjami terenu, zalaniami i podtopieniami. Na nabór przeznaczono 21 552 500 zł, a dofinansowanie pokrywa do 85% wydatków kwalifikowalnych.
Wnioski przyjmuje Zarząd Województwa Małopolskiego od 8 października do 3 grudnia 2026 roku, do godziny 15:00. Wniosek mogą złożyć gminy i ich związki, spółki wodociągowe oraz spółki wodne, jeżeli wykażą dokumentami, że ich infrastruktura jest zagrożona przez działalność albo likwidację kopalni.
Kto może złożyć wniosek w działaniu 13.2?
Regulamin wymienia sześć grup wnioskodawców. Łączy je to, że odpowiadają za zaopatrzenie mieszkańców w wodę albo odbiór ścieków na terenie, na który wpływa albo wpływała działalność górnicza.
- Samorządy mogą występować same albo wspólnie. Wniosek składa jednostka samorządu terytorialnego, jej związek albo stowarzyszenie, a także jednostka organizacyjna działająca w imieniu samorządu.
- Spółki komunalne i wodociągowe są uprawnione. Wniosek może złożyć podmiot świadczący usługi publiczne w ramach zadań własnych samorządu oraz przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne.
- Uprawnione są też podmioty gospodarki wodnej. Wniosek mogą złożyć instytucje odpowiedzialne za gospodarkę wodną oraz spółki wodne.
Partnerem w projekcie może być tylko podmiot z tej samej listy. Przy projekcie kilku gmin ocena sprawdza osobno diagnozę potrzeb każdej gminy, w której powstaje inwestycja.
Jakie inwestycje można sfinansować?
Dotacja obejmuje cztery rodzaje inwestycji. Projekt może łączyć kilka z nich, jeżeli wynikają z diagnozy potrzeb gminy.
Zabezpieczenie i rozbudowa sieci
Dotacja finansuje zabezpieczenie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej przed zapadliskami, deformacjami terenu, zalaniami i podtopieniami. Obejmuje też budowę nowych sieci oraz przebudowę, rozbudowę i modernizację istniejących.
Nowe ujęcia i monitoring
Dotacja finansuje nowe ujęcia i zbiorniki wód podziemnych, uzdatnianie i zagospodarowanie wód pokopalnianych oraz systemy monitoringu środowiskowego.
Każdy projekt musi też zawierać działania, które zapewnią wodę i odbiór ścieków w sytuacji kryzysowej. Regulamin wymienia alternatywne źródła wody pitnej, na przykład studnie głębinowe i ujęcia awaryjne, większe zbiorniki, urządzenia do uzdatniania i dezynfekcji wody, beczkowozy i cysterny, agregaty prądotwórcze i instalacje OZE z magazynami energii oraz systemy zdalnego sterowania i ochrony przed atakami.
Inwestycje w kanalizację są dopuszczalne tylko w aglomeracjach od 2 000 do 15 000 RLM albo poza aglomeracjami. RLM, czyli równoważna liczba mieszkańców, opisuje wielkość aglomeracji ściekowej. Projekty w aglomeracjach od 15 000 RLM są wyłączone z dofinansowania.
Z dofinansowania wyłączone są też przydomowe oczyszczalnie ścieków, przyłącza i inne urządzenia indywidualnych użytkowników, jeżeli ich właścicielem nie jest beneficjent. Nie można sfinansować składowania komunalnych osadów ściekowych ani projektu, który został fizycznie ukończony przed złożeniem wniosku.
Jak wykazać związek z działalnością kopalni?
Najtrudniejszą częścią wniosku są trzy kryteria, których niespełnienie oznacza negatywną ocenę projektu. Spełnienie każdego z nich wnioskodawca musi potwierdzić dokumentami.
- Projekt musi leżeć na terenie dotkniętym szkodą górniczą. Gmina wskazuje dokumenty opisujące sytuację gruntowo-wodną i wykazuje, że działalność albo likwidacja kopalni uszkadza infrastrukturę, degraduje zasoby wody albo stwarza takie ryzyko. Dokumenty podaje się jako odnośniki do oficjalnych stron albo dołącza jako skany.
- Projekt musi spełniać zasadę „zanieczyszczający płaci”. Wnioskodawca wykazuje, że nie da się ustalić sprawcy szkody, pociągnąć go do odpowiedzialności albo że nie był on prawnie zobowiązany do naprawy. Zasada nie ma zastosowania, gdy teren był już wcześniej zrekultywowany.
- Projekt musi wynikać z diagnozy potrzeb gminy. Diagnoza potrzeb albo analiza zagrożeń musi obejmować całą gminę. Projekt ma zapewnić w sytuacji kryzysowej dostawy wody co najmniej na poziomie zapotrzebowania fizjologicznego, czyli 2,5 dm³ na osobę na dobę.
Projekty powinny też być zgodne z obszarami działań „Programu inwestycyjnego w zakresie poprawy jakości i ograniczenia strat wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi”, przyjętego przez Ministerstwo Infrastruktury w czerwcu 2021 roku.
Przygotujemy wniosek w działaniu 13.2
Za co eksperci przyznają punkty?
Nabór jest konkurencyjny, więc o kolejności na liście decydują punkty. Najwięcej można zdobyć za kompleksowość zabezpieczeń i za gotowość projektu do realizacji.
| Kryterium | Punkty | Co daje najwyższą ocenę |
|---|---|---|
| Kompleksowość i odporność systemów na sytuacje kryzysowe | od 0 do 10 pkt | po 2 pkt za alternatywne źródła wody, uzdatnianie albo magazyny wody, zasilanie awaryjne, inteligentne zarządzanie i ochronę przed zagrożeniami oraz transport wody poza siecią |
| Stan przygotowania projektu | od 1 do 4 pkt, waga 3 | wszystkie ostateczne decyzje administracyjne, na przykład pozwolenie na budowę, dla całego projektu |
| Poziom zabezpieczenia dostaw wody | od 0 do 2 pkt, waga 2 | dostawy na poziomie 15 dm³ na osobę na dobę w sytuacji kryzysowej, w projektach wyłącznie wodnych |
| Zabezpieczenie odbioru ścieków | 0 albo 2 pkt, waga 2 | ciągłość odbioru albo oczyszczania ścieków w sytuacji kryzysowej, w projektach ściekowych i mieszanych |
| Ochrona roślin | od 0 do 2 pkt | standard ochrony drzew w projekcie oraz brak wycinki albo nasadzenia rodzimych gatunków |
Projekt, który dostanie 0 pkt za kompleksowość albo, w projekcie ściekowym, za zabezpieczenie odbioru ścieków, odpada z oceny.
Przy minimalnych dostawach wody, czyli 7,5 dm³ na osobę na dobę, projekt wyłącznie wodny dostaje 1 pkt zamiast 2 pkt. Kompleksowość i ochrona roślin rozstrzygają też o kolejności projektów, które mają taką samą liczbę punktów.
Przygotujemy wniosek w działaniu 13.2
Przygotujemy dla gminy albo spółki wodociągowej wniosek, analizę finansową i załączniki w naborze na ochronę wodociągów i kanalizacji przed skutkami działalności kopalń. Do pierwszego kontaktu wystarczy nam nazwa gminy, urzędu lub spółki oraz e-mail albo telefon, a zakres inwestycji, stan dokumentacji technicznej i wpływ kopalni na sieć omówimy w rozmowie. Pierwsza konsultacja i wycena są bezpłatne.
Pola oznaczone gwiazdką są wymagane.
Przed zleceniem uzgodnimy zakres pomocy i wynagrodzenie. O przyznaniu dofinansowania decyduje Zarząd Województwa Małopolskiego jako instytucja zarządzająca programem.
Jak złożyć wniosek i kiedy zapadnie decyzja?
Wniosek i załączniki składa się wyłącznie w Systemie IGA, pod adresem iga.malopolska.pl, do 3 grudnia 2026 roku do godziny 15:00. Wszystkie dokumenty trzeba podpisać kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
- Przygotuj analizę finansową na wzorze urzędu. Wzór analizy finansowej dla projektów inwestycyjnych jest załącznikiem nr 3 do regulaminu.
- Zbierz dokumenty o stanie przygotowania. Zgodność z planem miejscowym albo decyzją o warunkach zabudowy, prawo do dysponowania nieruchomością, dokumentacja techniczna i decyzje budowlane podnoszą ocenę w kryterium gotowości.
- Zaplanuj realizację na najwyżej 24 miesiące. Okres realizacji liczy się od dnia podpisania umowy, podjęcia uchwały albo zawarcia porozumienia o dofinansowaniu.
Wkład własny wynosi co najmniej 15% wydatków kwalifikowalnych, z zastrzeżeniem projektów objętych pomocą publiczną. Urząd planuje rozstrzygnąć nabór w maju 2027 roku.
Inne nabory dla gmin i powiatów zbiera zestawienie naborów dla samorządów. Podobne wsparcie bezpieczeństwa dostaw wody opisujemy w artykule o dotacjach na wodociągi na Podkarpaciu.
Pytania o działanie 13.2
Czy gmina musi mieć szkodę górniczą, żeby dostać dotację?
Nie musi czekać, aż szkoda powstanie. Kryterium lokalizacji obejmuje teren dotknięty szkodą przewidywaną albo faktyczną, ale gmina musi dokumentami wykazać, że działalność albo likwidacja kopalni uszkadza infrastrukturę, degraduje zasoby wody albo stwarza takie ryzyko.
Czy można sfinansować przyłącza do budynków mieszkańców?
Nie, jeżeli właścicielem przyłączy jest mieszkaniec. Przyłącza, przydomowe oczyszczalnie i inne urządzenia indywidualnych użytkowników są niekwalifikowalne, gdy ich właścicielem nie jest beneficjent albo podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków.
Czy spółka wodociągowa może być partnerem gminy?
Tak. Partnerem może być każdy podmiot z listy uprawnionych wnioskodawców, w tym przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne. Ocena finansowa sprawdzi, czy partner wiodący ma potencjał ekonomiczny do prawidłowej realizacji projektu.
Ile wynosi wkład własny w działaniu 13.2?
Co najmniej 15% wydatków kwalifikowalnych, bo dofinansowanie wynosi najwyżej 85%. Inne zasady obowiązują projekty objęte pomocą publiczną.
Źródła
- Fundusze Europejskie dla Małopolski: nabór w działaniu 13.2, typ projektu A Wnioskodawcy, zakres inwestycji, pula, termin, poziom dofinansowania i komplet dokumentów.
- Regulamin wyboru projektów dla działania 13.2, typ A, obowiązujący od 8 października 2026 roku Termin naboru, przedmiot naboru, wyłączenia, wnioskodawcy, alokacja, wkład własny i okres realizacji.
- Załącznik nr 1 do regulaminu: kryteria wyboru projektów dla działania 13.2 Kryteria lokalizacji, zasady „zanieczyszczający płaci”, diagnozy potrzeb i kryteria punktowe.
- Fundusze Europejskie dla Małopolski: przesunięcie terminu naborów w działaniu 13.2 Komunikat z 7 września 2026 roku o wcześniejszej zmianie harmonogramu naboru.
Artykuł ma charakter informacyjny. O przyznaniu dofinansowania decyduje Zarząd Województwa Małopolskiego jako instytucja zarządzająca programem Fundusze Europejskie dla Małopolski.
