Mapa pomocy regionalnej 2026: ile procent kosztów kwalifikowalnych może pokryć pomoc?

Ile wynosi intensywność pomocy regionalnej w Twoim regionie?

Intensywność pomocy regionalnej to najwyższy procent kosztów kwalifikowalnych, jaki może pokryć pomoc publiczna dla inwestycji w danym miejscu. Dla dużego przedsiębiorstwa wynosi w 2026 roku od 15 do 50 procent, a dla średniego i małego jest większa odpowiednio o 10 i 20 punktów procentowych. Stolica i większość podwarszawskich gmin nie należą do obszarów objętych pomocą, więc pomocy regionalnej się tam nie udziela.

Region Mazowiecki regionalny to Mazowsze bez stolicy i dwóch podregionów wokół niej. Premia dla średniej i małej firmy nie przysługuje projektom z kosztami kwalifikowalnymi ponad 50 mln euro.

Dziesięć województw ma jeden pułap na całym obszarze. W pozostałych sześciu stawka zależy od położenia: rozstrzyga o niej podregion, a w Łódzkiem i na Mazowszu nawet gmina. Opis na stronie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości wspomina o zróżnicowaniu tylko w trzech województwach, choć od 16 lutego 2023 roku rozporządzenie różnicuje stawki w trzech kolejnych, co pokazuje mapa powyżej.

Do pułapu projektu z zakresu rozporządzenia o Platformie na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy (STEP) dolicza się dodatkowe 10 punktów procentowych. Chodzi o rozwój albo wytwarzanie technologii cyfrowych, czystych, obronnych albo biotechnologii, które wnoszą na rynek przełomową innowację albo pomagają Unii mniej polegać na państwach spoza niej w dziedzinach strategicznych i być mniej podatną na zagrożenia.

W Wielkopolsce, na Dolnym Śląsku i w wybranych gminach pod Warszawą ten dodatek jest o połowę niższy, a dodatek dla średniej i małej firmy dolicza się do intensywności już powiększonej o STEP.

Co oznacza regionalna pomoc inwestycyjna i kiedy z niej korzystasz?

Firma, która buduje albo rozbudowuje zakład w regionie objętym mapą pomocy regionalnej, może otrzymać na tę inwestycję pomoc publiczną nazywaną regionalną pomocą inwestycyjną. Jej warunki opisuje art. 14 unijnego rozporządzenia nr 651/2014, które w dokumentach programów występuje pod skrótem GBER, a pułapy dla Polski ustala rozporządzenie Rady Ministrów o mapie pomocy regionalnej.

Ta pomoc może mieć postać dotacji, pożyczki, gwarancji albo zwolnienia z podatku, a mapa ogranicza łączną wartość wszystkich korzyści dla tych samych kosztów. Na tych zasadach działają programy regionalne na lata 2021-2027, ulga w Polskiej Strefie Inwestycji i pożyczka z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności.

Procent z mapy to wartość najwyższa dopuszczalna, więc regulamin naboru może przewidzieć niższy procent albo kwotowy limit dotacji. Częstym założeniem firm, które do nas trafiają, jest pomoc bliska 50 procent kosztów. Tymczasem w Wielkopolsce duże przedsiębiorstwo ma pułap 25 procent, a w Poznaniu i pięciu okolicznych powiatach od 2025 roku tylko 15 procent.

Ile wynosi regionalna pomoc inwestycyjna dla Twojego projektu? Przykład obliczenia

Kwotę pomocy wyznaczasz, mnożąc koszty kwalifikowalne przez procent z mapy, do którego doliczasz dodatek za wielkość firmy. Wynik może obniżyć regulamin naboru, a przy pomocy z kilku źródeł liczy się suma wszystkich form wsparcia na te same koszty.

1. Ustal gminę, w której stanie inwestycja: w Łódzkiem i na Mazowszu to ona przesądza o stawce, a pod Warszawą także o tym, czy pomoc w ogóle przysługuje.
2. Określ wielkość firmy z uwzględnieniem podmiotów powiązanych i partnerskich, bo to ona decyduje, czy pułap wzrośnie o 10, o 20, czy wcale.
3. Wybierz podstawę obliczenia: nakłady na maszyny, budynki i licencje albo dwuletnie wynagrodzenia osób zatrudnionych dzięki inwestycji.
4. Pomnóż koszty przez pułap, a otrzymaną kwotę zestaw z limitem z regulaminu wybranego naboru.

Lokalizacja może zmienić kwotę pomocy ponad dwukrotnie, co pokazuje przykład modelowy. Średnia firma przemysłowa planuje linię produkcyjną, której koszty kwalifikowalne wynoszą 4 mln zł. W powiecie kaliskim jej pułap to 35 procent, więc pomoc może sięgnąć 1,4 mln zł, a w powiecie poznańskim 25 procent, czyli 1 mln zł. Na Lubelszczyźnie ta sama inwestycja otrzyma najwyżej 60 procent, czyli 2,4 mln zł.

Drugą możliwą podstawą są płace nowo zatrudnionych osób, liczone za dwa lata. Sprawdza się ona wtedy, gdy etatów przybywa dużo, a zakupy są niewielkie. Tak liczyliśmy pomoc dla firmy z Dolnego Śląska, która tworzyła wiele miejsc pracy przy niskich nakładach na środki trwałe; pomoc liczona od płac okazała się wyższa niż liczona od kosztów inwestycyjnych, a instytucja przyjęła ten sposób liczenia.

Przy tej podstawie liczba pracowników zakładu musi wzrosnąć netto, a każde nowe stanowisko trzeba obsadzić najpóźniej trzy lata po ukończeniu inwestycji. Każde miejsce pracy utworzone dzięki inwestycji musi być utrzymane na danym obszarze co najmniej pięć lat od dnia pierwszego obsadzenia stanowiska, a u małego albo średniego przedsiębiorcy trzy lata.

Minimum 25 procent kosztów kwalifikowalnych firma finansuje sama albo ze źródeł zewnętrznych, w których nie ma żadnej pomocy publicznej. Klienci chcieli czasem sfinansować tę część preferencyjną pożyczką z funduszu pożyczkowego. Zmienialiśmy wtedy źródło na kredyt komercyjny albo obniżaliśmy wnioskowaną intensywność, bo preferencyjna pożyczka też jest pomocą publiczną i liczy się do pułapu. Szerzej piszę o tym w poradniku o finansowaniu wkładu własnego.

Inwestycja, której koszty kwalifikowalne przekraczają 50 mln euro, to według GBER duży projekt inwestycyjny. Premia dla średniej i małej firmy wtedy nie przysługuje, a kwotę pomocy ogranicza wzór z art. 2 pkt 20 GBER: pierwsze 55 mln euro kosztów liczy się z pełną stawką, koszty od 55 do 110 mln euro z połową stawki, a nadwyżka ponad 110 mln euro nie zwiększa pomocy.

Oba warianty, regionalny i de minimis, policzymy dla Twojego projektu. Na początek wystarczą: gmina inwestycji, rozmiar przedsiębiorstwa, zaplanowane wydatki z podziałem na maszyny, obiekty i licencje, przewidywane zatrudnienie z kosztami wynagrodzeń, wsparcie de minimis i regionalne z trzech ostatnich lat oraz opis działalności. Mając pełne dane, przygotowujemy wyliczenie zwykle w dwa do czterech dni roboczych.

Na jakie inwestycje i koszty przysługuje pomoc regionalna, a co jest wykluczone?

Pomoc regionalna dotyczy tylko inwestycji początkowej, a więc jednej z czterech zmian w zakładzie:

• uruchomienia nowego zakładu,
• wyższej mocy produkcyjnej działającego zakładu,
• nowych produktów albo usług, których zakład dotąd nie wytwarzał ani nie świadczył,
• zasadniczej zmiany całego procesu produkcji.

Do pomocy kwalifikuje się też nabycie aktywów zakładu, który już zamknięto albo który zostałby zamknięty, gdyby zakup nie nastąpił. Wymiana starych maszyn na nowe bez takiej zmiany jest inwestycją odtworzeniową i nie kwalifikuje się do pomocy regionalnej.

W Wielkopolsce, na Dolnym Śląsku i w wybranych gminach podwarszawskich duże przedsiębiorstwo uzyska pomoc tylko na inwestycję zapoczątkowującą nową działalność gospodarczą. Warunek spełnia utworzenie nowego zakładu albo rozszerzenie istniejącego o działalność z inną czterocyfrową klasą w klasyfikacji działalności niż dotychczasowa.

W kilku takich projektach opisywaliśmy nową linię produktową albo proces i na podstawie kodów PKD, czyli Polskiej Klasyfikacji Działalności, dokumentowaliśmy, że działalność nie jest taka sama ani podobna do prowadzonej w zakładzie.

Wniosek o pomoc musi trafić do instytucji, zanim zaczniesz inwestycję. Rozpoczęcie prac oznacza według GBER rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, zależnie od tego, co nastąpi najpierw.

Jeden z klientów z Dolnego Śląska podpisał kontrakt na linię technologiczną i przelał zaliczkę, zanim złożył wniosek o pomoc. Instytucja potraktowała to jako rozpoczęcie inwestycji i projektu nie udało się ocalić, ponieważ umowy z dostawcą nie dało się już cofnąć. Co wolno zrobić przed wnioskiem, a co już nie, wyjaśniam w osobnym tekście: efekt zachęty w dotacjach.

• Inwestycja musi być utrzymywana na danym obszarze przez co najmniej 5 lat od daty jej ukończenia, a w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw przez co najmniej 3 lata. Więcej o tym obowiązku piszę w tekście o trwałości projektu.
• Aktywa używane wolno kupić tylko średniej i małej firmie; duże przedsiębiorstwo nabywa wyłącznie nowe, chyba że przejmuje cały zakład.
• W przypadku dużych przedsiębiorstw koszty wartości niematerialnych i prawnych są kwalifikowalne jedynie do wysokości 50 procent całkowitych kwalifikowalnych kosztów inwestycji początkowej.
• Gdy inwestycja wprowadza w zakładzie produkty albo usługi, których wcześniej w nim nie wytwarzano ani nie świadczono, koszty kwalifikowalne muszą przekraczać o co najmniej 200 procent wartość księgową ponownie wykorzystywanych aktywów, odnotowaną w roku obrotowym poprzedzającym rozpoczęcie prac. Przy zasadniczej zmianie procesu produkcji w dużej firmie koszty kwalifikowalne muszą przekraczać koszty amortyzacji aktywów związanych z działalnością podlegającą modernizacji w ciągu 3 poprzednich lat obrotowych.
• Wynajęte maszyny i instalacje zalicza się do kosztów tylko w leasingu finansowym z obowiązkiem ich wykupu po zakończeniu umowy.
• Firma potwierdza, że przez dwa lata przed wnioskiem nie przeniosła do zakładu tej samej ani podobnej działalności z innego kraju Europejskiego Obszaru Gospodarczego i nie zrobi tego przez dwa lata po zakończeniu inwestycji.

Rozporządzenie o mapie wyłącza z pomocy regionalnej, w zakresie określonym przepisami unijnymi, sektory stali, węgla, rybołówstwa, rolnictwa, leśnictwa, transportu, energetyki i sieci szerokopasmowych oraz firmy w trudnej sytuacji. GBER nie obejmuje regionalnej pomocy inwestycyjnej na produkcję podstawową produktów rolnych. Przetwórstwo produktów rolnych GBER wyklucza tylko w określonych przypadkach, na przykład gdy wysokość pomocy zależy od ceny albo ilości produktów kupionych od rolników, dlatego firma przetwórcza sprawdza warunki w regulaminie naboru.

Którą pomoc wybrać: regionalną inwestycyjną czy de minimis?

Różnica tkwi w limicie: de minimis ma stały pułap kwotowy, 300 tys. euro w trzyletnim okresie, niezależny od lokalizacji, a regionalna pomoc inwestycyjna rośnie razem z kosztami inwestycji, ale wymaga spełnienia warunków inwestycji początkowej. Przy dużym projekcie przewagę ma zwykle pomoc regionalna, przy małym zakupie albo kosztach spoza jej zakresu de minimis.

Odradzam wybór wariantu z de minimis, gdy pomoc regionalna dla projektu może być większa niż 300 tys. euro, a planowana pomoc mieści się w pułapie z mapy. Przy większych projektach limit de minimis szybko się kończy, dlatego zostajemy przy pomocy regionalnej, jeśli daje wyższą kwotę i firma spełnia warunki inwestycji początkowej.

Oba rodzaje pomocy wolno łączyć na różne koszty. Przy jednej z inwestycji szkolenia i doradztwo objęliśmy pomocą de minimis, a maszyny i budowę pomocą regionalną, dzięki czemu dotacja wzrosła o około 18 procent. Na te same koszty de minimis można dodać tylko tyle, żeby łączna pomoc nie przekroczyła pułapu z mapy.

Bywa, że firma zużyła już fragment limitu de minimis i nawet o tym nie wie. Tak było w innym projekcie: część tej kwoty wyczerpały leasing i wcześniejsza gwarancja BGK, czyli Banku Gospodarstwa Krajowego; ujawniły to dopiero zaświadczenia zbierane do wniosku, a zaplanowana dotacja zmalała o około 120 tys. zł. Jak policzyć wolny limit, pokazuję w poradniku o pomocy de minimis.

Co zmieni się po 2026 roku: nowe GBER i mapa pomocy regionalnej od 2028 roku?

Rozporządzenie o mapie jest ważne do 31 grudnia 2027 roku, a GBER, na którym opiera się pomoc regionalna, stosuje się tylko do 31 grudnia 2026 roku. Rozporządzenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej pozwala programom regionalnym udzielać pomocy jeszcze przez sześciomiesięczny okres przejściowy po wygaśnięciu GBER, czyli do końca czerwca 2027 roku.

Według zapowiedzi Komisji Europejskiej następca GBER ma zostać przyjęty pod koniec 2026 roku i obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku. Stawkę wyznacza mapa obowiązująca w dniu przyznania pomocy. Jest to dzień, w którym przedsiębiorca uzyskał prawo do jej otrzymania. W programach regionalnych przyznaje je umowa albo decyzja o dofinansowaniu; samo złożenie wniosku jeszcze tego nie robi.

W nieprzyjętym jeszcze projekcie nowych wytycznych Komisji Europejskiej na lata 2028-2034 do regionów słabiej rozwiniętych wstępnie zaliczono wszystkie województwa poza dolnośląskim, mazowieckim, śląskim i wielkopolskim, a z Mazowsza region Mazowiecki regionalny. Śląskie przestaje być w nim obszarem słabiej rozwiniętym i ma pułap 15 procent, który do końca 2030 roku można podnieść o 5 punktów.

Trzech regionów, które dziś mają najniższe stawki, czyli Wielkopolski, Dolnego Śląska i Warszawy z okolicami, projekt wytycznych z góry nie obejmuje; Polska może dodać ich części tylko z puli obejmującej 7,1 procent ludności kraju.

Firmy z Wielkopolski, Dolnego Śląska, okolic Warszawy i Śląska pytają nas o przyspieszenie inwestycji. Radzę to zrobić, gdy inwestycja jest gotowa do wniosku, a lokalizacja daje przyzwoity pułap, bo po 2027 roku mapa się zmieni i nic nie gwarantuje, że nowe programy utrzymają obecne poziomy wsparcia.

Pytania o pomoc publiczną i GBER