FEPM 11.01: dotacje na bezpieczną gospodarkę wodną w Pomorskiem

Na co FEPM 11.01 daje dofinansowanie: zaopatrzenie w wodę czy bezpieczeństwo wodociągów?

FEPM 11.01 finansuje budowę, rozbudowę lub przebudowę systemów poboru, uzdatniania, przesyłu, dystrybucji i magazynowania wody pitnej oraz odrębne projekty bezpieczeństwa infrastruktury i monitoringu jakości wód przeznaczonych do spożycia.

W naborze FEPM.11.01-IZ.00-001/26 sama rozbudowa wodociągu bez zabezpieczeń nie spełnia warunków części wodnej. Odrębny projekt ochrony istniejącej infrastruktury lub monitoringu ma własną pulę i kryteria, dlatego wybór zakresu poprzedza liczenie dotacji.

Radzę zacząć od ustalenia, czy projekt rozbudowuje system zaopatrzenia w wodę, czy zabezpiecza istniejący system, ponieważ od tego zależą limit dotacji, zestaw kryteriów i właściwe studium wykonalności. Studium wykonalności jest opracowaniem uzasadniającym potrzebę inwestycji i możliwość jej realizacji. Sam zakup agregatu nie dowodzi jeszcze, że zaplanowany zakres spełnia wszystkie warunki naboru.

Oba zakresy wodne można uzupełnić rozwiązaniami gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) i działaniami służącymi przystosowaniu do zmian klimatu, w tym błękitno-zieloną infrastrukturą. GOZ polega na oszczędnym wykorzystywaniu zasobów, dłuższym używaniu produktów i materiałów oraz ograniczaniu odpadów. Błękitno-zielona infrastruktura wykorzystuje przyrodę do zatrzymywania wód opadowych w miejscu, w którym spada deszcz.

Kto może otrzymać dotację FEPM 11.01 w Pomorskiem?

Regulamin dopuszcza jednostki samorządu terytorialnego, ich jednostki organizacyjne, podmioty świadczące usługi publiczne w ramach zadań własnych samorządu oraz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Projekt może być realizowany na terenie całego województwa pomorskiego. Wnioskodawcą jest podmiot, który składa wniosek i ubiega się o dofinansowanie.

Przed przygotowaniem wniosku małego lub średniego przedsiębiorstwa radzę uzyskać wyjaśnienie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. Wyjaśnienie jest potrzebne, ponieważ dokumenty różnią się w opisie wielkości uprawnionego przedsiębiorstwa. Kryterium kwalifikowalności odsyła do Szczegółowego Opisu Priorytetów i harmonogramu obowiązujących w dniu rozpoczęcia naboru.

Wybór między gminą a spółką wymaga również sprawdzenia tytułu prawnego do infrastruktury, podziału odpowiedzialności i sposobu zarządzania majątkiem po inwestycji. Samo wskazanie właściciela sieci nie zastępuje oceny pozostałych warunków. Instrukcja studium wymaga opisania zarówno wnioskodawcy, jak i innych podmiotów zaangażowanych w realizację projektu.

Ile wynosi dotacja FEPM 11.01 i ile trzeba mieć własnych środków?

Maksymalna dotacja wynosi 95% kosztów kwalifikowalnych. Dla zaopatrzenia w wodę obowiązuje dodatkowo limit 5 mln zł dofinansowania na projekt. Dla odrębnego zakresu bezpieczeństwa lub monitoringu minimalna wartość całego projektu wynosi 100 tys. zł, a regulamin nie określa maksymalnej kwoty dotacji na projekt.

Własne finansowanie obejmuje część kosztów kwalifikowalnych bez dotacji oraz wszystkie wydatki niekwalifikowalne. Nie zawsze wystarczy więc 5% całkowitego budżetu. Przyznana dotacja może być niższa od maksimum, między innymi przy ograniczonej puli środków.

Pula naboru wynosi 43 653 000 zł: 30 557 100 zł na zaopatrzenie w wodę oraz 13 095 900 zł na bezpieczeństwo i monitoring. Kwoty w złotych zależą od przeliczenia środków w euro; regulamin przewiduje też możliwość przesunięcia niewykorzystanych środków między tymi zakresami. Sam brak górnego limitu dotacji w drugim zakresie nie oznacza zapewnienia dowolnej kwoty.

Ile własnych środków potrzebuje gmina przy wodociągu za 10 mln zł?

Gdy gmina planuje inwestycję w zaopatrzenie w wodę z zabezpieczeniami, z kosztami kwalifikowalnymi 9,2 mln zł i niekwalifikowalnymi 800 tys. zł, dotacja może wynieść najwyżej 5 mln zł, a z własnych środków trzeba pokryć co najmniej 5 mln zł.

To hipotetyczny budżet do pokazania obliczenia, bez odniesienia do konkretnej inwestycji lub cen rynkowych. Kwota 800 tys. zł obejmuje modelowe wydatki poza dotacją; podatek od towarów i usług (VAT) nie został w tym przykładzie wyliczony.

Gdyby gmina zabezpieczyła tylko 460 tys. zł, czyli 5% kosztów kwalifikowalnych, oraz 800 tys. zł wydatków niekwalifikowalnych, miałaby łącznie 1,26 mln zł. Do pokrycia kosztów inwestycji brakowałoby 3,74 mln zł. Wyjściem jest skorygowanie kwoty własnego finansowania albo zmiana zakresu wraz z ponowną oceną kosztów i warunków naboru.

• Całkowity koszt wynosi 9,2 mln zł + 0,8 mln zł = 10 mln zł.
• 95% kosztów kwalifikowalnych daje 9,2 mln zł × 95% = 8,74 mln zł.
• Po zastosowaniu limitu dotacja może wynieść najwyżej 5 mln zł.
• Własne finansowanie wynosi co najmniej 10 mln zł − 5 mln zł = 5 mln zł.

Odradzam planowanie wkładu wyłącznie jako 5% wartości inwestycji, ponieważ pomija to limit kwotowy i wydatki poza dotacją. Ogólny sposób rozdzielenia tych kwot opisujemy w poradniku o obliczaniu wkładu własnego; w FEPM 11.01 trzeba zastosować warunki tego naboru.

Czy dofinansowanie FEPM 11.01 obejmuje przyłącza wodociągowe i jakie wydatki można ująć?

VAT i przyłącza wodociągowe są w tym naborze niekwalifikowalne. Katalog kosztów obejmuje między innymi dokumentację przygotowawczą, roboty budowlane, urządzenia wodociągowe, zabezpieczenia fizyczne, zasilanie rezerwowe i rozwiązania cyberbezpieczeństwa związane z projektem. Wydatki muszą odpowiadać dopuszczonemu zakresowi inwestycji i zasadom kwalifikowalności.

Wyłączono również koszty pośrednie, czyli ogólne koszty obsługi projektu, koszty eksploatacji i utrzymania oraz wynagrodzenia personelu bezpośredniego beneficjenta, czyli podmiotu otrzymującego dotację, lub partnerów. Wyłączenie VAT z dotacji nie zależy tutaj od tego, czy dany podmiot może go odzyskać.

Możliwość odliczenia VAT jest odrębną kwestią podatkową, którą trzeba ustalić dla konkretnego podmiotu i wydatku. W analizie finansowej inwestycji wodnej poprawialiśmy ujęcie VAT. Tego doświadczenia nie traktujemy jako podstawy do wskazania jednej metody rozliczania podatku dla wszystkich gmin i spółek.

Pomoc publiczna oznacza tu wsparcie przedsiębiorstwa ze środków publicznych, które daje wybranym podmiotom korzyść na warunkach korzystniejszych od rynkowych i grozi zakłóceniem konkurencji lub ją zakłóca oraz wpływa na handel w Unii Europejskiej.

Regulamin wskazuje 18 grudnia 2025 roku jako początek kwalifikowalności wydatków. Wzór umowy zastrzega dostosowanie tej daty do reguł pomocy publicznej, jeśli projekt jest nią objęty.

Sama data poniesienia kosztu nie wystarcza do jego refundacji, czyli zwrotu poniesionego wydatku: projekt nie może być ukończony przed złożeniem wniosku w rozumieniu art. 63 ust. 6 rozporządzenia ogólnego, a wcześniejsza realizacja musi być zgodna z prawem.

Przy porównaniu kosztorysu z poziomem wsparcia trzeba oddzielić wydatki całkowite od tych, które mogą stanowić podstawę dotacji. To rozróżnienie wyjaśnia poradnik o kosztach kwalifikowalnych. Szczegółowe wyłączenia FEPM 11.01 wynikają z załącznika nr 2 do regulaminu.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku o dofinansowanie sieci wodociągowej w FEPM 11.01?

Do wniosku dołącza się studium wykonalności, a w części wodnej także arkusz analizy finansowej z działającymi formułami. Sam opis kosztów w tekście nie zastąpi tego arkusza. Dokumentację trzeba dobrać do wybranego zakresu: woda pitna i odrębny projekt bezpieczeństwa mają różne instrukcje studium.

1. Studium powinno opisywać zadania, parametry techniczne, koszty, lokalizację, tytuł prawny do nieruchomości oraz potrzebne zgody na realizację.
2. Dla zaopatrzenia w wodę trzeba wykazać poprawę bezpieczeństwa dostaw. Kryteria oceny uwzględniają też możliwość pokrycia zwiększonego zapotrzebowania w razie przyjęcia ewakuowanej ludności.
3. Informacja o wpływie projektu na środowisko jest wymagana przy złożeniu wniosku. Pozostałe dokumenty zależą od charakteru i zakresu przedsięwzięcia.
4. Załączniki obejmują między innymi poświadczenie zabezpieczenia środków własnych, dokumenty dotyczące statusu prawnego i wymagane oświadczenia wnioskodawcy.

Brak wszystkich zgód na dzień złożenia wniosku nie oznacza automatycznie wykluczenia. Dokumenty dotyczące zakresu rzeczowego należy dostarczyć najpóźniej w terminie zadeklarowanym w rozdziale 1.3 studium. Dokumenty z procedury oceny oddziaływania na środowisko są wymagane najpóźniej w terminie zadeklarowanym w załączniku 2.1. Posiadane już dokumenty i zgody należy dołączyć przy składaniu wniosku.

W projekcie wodociągowym, przy którym pracował nasz zespół, brakowało aktualnego bilansu zużycia wody z podziałem na odbiorców zewnętrznych i wewnętrznych oraz potwierdzenia jakości wody. Przygotowanie tych danych należało do wnioskodawcy.

Radzę ustalić przed opracowaniem studium, kto udostępni dane eksploatacyjne i kto potwierdzi ich zakres, ponieważ na nich trzeba oprzeć opis problemu i spodziewanych efektów.

Pomoc de minimis oznacza wsparcie o ograniczonej wartości, podlegające odrębnym limitom.

Przy projektach o całkowitym koszcie nieprzekraczającym 200 tys. euro na dzień zawarcia umowy obowiązuje uproszczone rozliczenie oparte na projekcie budżetu, z wyjątkiem projektów objętych pomocą publiczną oraz łączących ją z pomocą de minimis. Samo objęcie pomocą de minimis nie wyłącza tego trybu.

W uproszczonym trybie kwotę ryczałtową, czyli kwotę ustaloną dla zadania, wylicza się na podstawie kosztorysu inwestorskiego albo analizy ofert potencjalnych wykonawców. Przy analizie ofert trzeba przedstawić co najmniej trzy najkorzystniejsze rynkowo oferty, chyba że na rynku nie ma tylu oferentów. Kosztorys albo oferty należy dołączyć do wniosku jako załącznik dodatkowy nr 9.

Przy takim rozliczeniu częściowe wykonanie zadania nie wystarcza: nieosiągnięcie ustalonego miernika, czyli wartości potwierdzającej wykonanie zadania, powoduje niekwalifikowalność całej przypisanej mu kwoty ryczałtowej.

Ile punktów musi zdobyć projekt w ocenie FEPM 11.01?

Projekt musi uzyskać co najmniej 42 punkty w części dotyczącej zaopatrzenia w wodę albo 26 punktów w części bezpieczeństwa i monitoringu, a maksymalne wyniki wynoszą odpowiednio 84 i 52 punkty.

Wysoka punktacja nie zastąpi spełnienia warunków dopuszczenia. Ocena formalna oznacza sprawdzenie podstawowych warunków udziału. Ocena wykonalności oznacza sprawdzenie zasadności projektu, jego organizacji i finansów.

Obowiązkowa jest też zgodność z zasadami horyzontalnymi, czyli wspólnymi wymaganiami dotyczącymi równego traktowania, dostępności i zrównoważonego rozwoju, w tym nieczynienia poważnych szkód środowisku. Projekt przechodzi dalej tylko po spełnieniu wszystkich wymaganych kryteriów na danym etapie.

Punkty liczą się dopiero po pozytywnym przejściu tych etapów. Osiągnięcie minimum pozwala uczestniczyć w wyborze projektów, ale nie gwarantuje dotacji.

Przy zaopatrzeniu w wodę kryteria uwzględniają między innymi pilność potrzeb, zakładane efekty oraz profil projektu. Dodatkowe punkty można uzyskać za realizację na obszarze gminy wiejskiej, wiejsko-miejskiej lub miasta do 10 tys. mieszkańców. Preferencja zwiększa punktację; nabór pozostaje dostępny także dla projektów w innych lokalizacjach spełniających jego warunki.

W części dotyczącej zaopatrzenia w wodę 2 z maksymalnych 84 punktów można uzyskać za ujęcie projektu w załączniku 1 lub 2 do Programu Inwestycyjnego w zakresie poprawy jakości i ograniczenia strat wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Liczy się wersja Programu obowiązująca w dniu rozpoczęcia naboru.

W odrębnym zakresie bezpieczeństwa i monitoringu samo kryterium potrzeby realizacji może dać 24 z 52 punktów. Ocenia ono cztery obszary: ochronę fizyczną, ciągłość pracy, cyberbezpieczeństwo i systemy informatyczne oraz monitoring jakości wód. Projekt dotyczący jednego obszaru otrzymuje w tym kryterium zero punktów, dwóch obszarów 8, trzech 16, a wszystkich czterech 24 punkty.

Z porównania tych wartości wynika, że w drugim zakresie poprawa bezpieczeństwa w ocenianych obszarach odpowiada za prawie połowę możliwej punktacji.

Radzę sprawdzić rzeczywiste braki w zabezpieczeniach przed wyborem urządzeń, ponieważ sam koszt zakupów nie pokazuje, które zagrożenia inwestycja usuwa. Dodawanie elementów wyłącznie dla punktów wymagałoby nadal wykazania ich potrzeby i zgodności z projektem.

Do kiedy i jak złożyć wniosek FEPM 11.01?

Nabór otwiera się 9 grudnia 2026 roku o godzinie 9:00 i zamyka 13 stycznia 2027 roku o godzinie 23:59. Wnioski z załącznikami składa się wyłącznie w aplikacji WOD2021, czyli internetowym systemie składania wniosków o dofinansowanie.

Poprawa lub uzupełnienie złożonego wniosku jest możliwe na wezwanie Zarządu Województwa Pomorskiego, w zakresie wskazanym w tym wezwaniu. Regulamin wyłącza poprawę kryterium „Poprawność złożenia wniosku o dofinansowanie”. Dlatego końcową kontrolę terminu, właściwego naboru i kompletności wysyłki trzeba przeprowadzić przed złożeniem dokumentów.

Kiedy planowany jest nabór FEPM 11.01 z dofinansowaniem na kanalizację i oczyszczalnie ścieków?

Harmonogram z 29 października 2026 roku przewiduje dla działania FEPM 11.01 osobny nabór na gospodarkę ściekową od 14 kwietnia do 9 czerwca 2027 roku, z pulą 87 306 000 zł. To plan odrębnego naboru. Kwot i zasad ogłoszonego konkursu dotyczącego wody pitnej nie należy automatycznie przenosić na projekty kanalizacji i oczyszczalni.

Aktualny SZOP przewiduje budowę, rozbudowę i przebudowę kanalizacji zbiorczej oraz oczyszczalni ścieków. Aglomeracja ściekowa oznacza obszar, na którym skupienie mieszkańców lub działalności gospodarczej pozwala zbierać ścieki i przekazywać je do oczyszczalni albo końcowego punktu zrzutu.

Wsparcie obejmuje aglomeracje od 2 tys. do 15 tys. RLM wskazane w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK), które nie osiągnęły zgodności z wymaganiami dyrektywy ściekowej. RLM, czyli równoważna liczba mieszkańców, jest miarą ładunku zanieczyszczeń w ściekach.

Pierwszeństwo mają aglomeracje od 2 tys. do 10 tys. RLM; obszary bez wyznaczonej aglomeracji mogą otrzymać wsparcie wyłącznie ze środków pozostałych po naborach dla aglomeracji.

Projekt powinien całościowo usunąć brak zgodności w zakresie zbierania ścieków, wydajności oczyszczalni pozwalającej przyjąć cały ładunek zanieczyszczeń i wymaganych standardów oczyszczania. Wielkość aglomeracji i zakres wsparcia będą ustalane według VII aktualizacji KPOŚK, a jeśli nie będzie zatwierdzona w dniu rozpoczęcia naboru, według ostatniego dostępnego sprawozdania z realizacji KPOŚK.

Infrastrukturę zagospodarowania osadów można budować lub rozbudowywać tylko razem z projektem oczyszczalni, a jej wydatki powinny stanowić mniejszą część kosztów kwalifikowalnych projektu. Uzupełniająca budowa wodociągu jest możliwa, jeśli wydatki na nią nie przekraczają 25% kosztów kwalifikowalnych projektu obejmującego zarówno sieć kanalizacyjną, jak i wodociągową.

Uzupełnieniem mogą być również GOZ, działania służące przystosowaniu do zmian klimatu, zwłaszcza błękitno-zielona infrastruktura, oraz zabezpieczenia infrastruktury. W części ściekowej SZOP także wyłącza VAT i koszty pośrednie z kosztów kwalifikowalnych.

Dla gmin przygotowujących szerszy plan inwestycyjny opisaliśmy także zakres naszej obsługi samorządów. Zakres projektu ściekowego trzeba ocenić według dokumentacji właściwego naboru.