Planowany nabór
Czysty transport publiczny: nowy program NFOŚiGW na autobusy zeroemisyjne
„Czysty transport publiczny” to planowany program Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), finansowany z Funduszu Zeroemisyjnego Transportu. Harmonogram przewiduje rozpoczęcie naboru w IV kwartale 2026 r. albo I kwartale 2027 r. i zakończenie 31 grudnia 2027 r.
Według zapowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska program ma wspierać zakup autobusów zeroemisyjnych przez organizatorów i operatorów publicznego transportu zbiorowego. Poziom dofinansowania i szczegółowe warunki udziału trzeba potwierdzić w dokumentacji nowego programu. Stawki znane z „Zielonego transportu publicznego” opisują wcześniejsze wsparcie.
Co wiadomo o nowym programie?
NFOŚiGW oznacza „Czysty transport publiczny” jako nabór planowany w trybie ciągłym. W harmonogramie podaje planowany okres rozpoczęcia naboru, planowaną datę jego zakończenia i źródło finansowania programu. Konkretnej daty otwarcia należy szukać w ogłoszeniu naboru. Ministerstwo Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na interpelację nr 18790 zapowiedziało wsparcie zakupu autobusów zeroemisyjnych kategorii M3 przez organizatorów i operatorów publicznego transportu zbiorowego.
Kategoria M3 obejmuje pojazdy do przewozu osób o masie maksymalnej powyżej 5 ton, z więcej niż ośmioma miejscami siedzącymi poza miejscem kierowcy. Mogą mieć także miejsca stojące.
Co można uwzględnić w planach?
Planowany start na przełomie 2026 i 2027 r. uzasadnia zebranie danych o inwestycji przed ogłoszeniem naboru. Przygotowany opis pozwoli później porównać projekt z warunkami wsparcia.
Jakie warunki trzeba jeszcze poznać?
W dokumentacji programu trzeba będzie sprawdzić warunki udziału organizatorów i operatorów oraz rodzaje napędów i infrastruktury objętych wsparciem. Potrzebne są także informacje o budżecie, poziomie dofinansowania, zasadach finansowania VAT i terminach ponoszenia wydatków.
Po publikacji dokumentacji gmina lub operator powinni najpierw sprawdzić, czy program obejmuje ich rodzaj przewozów i podmiot, który ma kupić autobusy. Od spełnienia tych warunków zależy możliwość ubiegania się o wsparcie.
Co przygotować przed naborem?
Na tym etapie warto przygotować opis inwestycji i wstępny kosztorys. Poniższe dane pomogą ocenić, czy inwestycję można zrealizować. Listę wymaganych załączników określi dokumentacja naboru.
- Opisz rolę gminy i operatora. Wskaż, kto organizuje przewozy, kto je wykonuje, kto kupi pojazdy i kto będzie korzystać z infrastruktury. Te informacje pozwolą sprawdzić uprawnienia wnioskodawcy po ogłoszeniu programu.
- Dopasuj planowane pojazdy do obsługiwanych linii. Podaj liczbę autobusów, rozważany napęd, dzienne przebiegi i czas postoju w zajezdni. Parametry tras i możliwość ładowania trzeba ocenić razem, zanim zostanie wybrany tabor.
- Sprawdź warunki w zajezdni. Dla autobusów elektrycznych ustal dostępne miejsce na ładowarki, moc przyłączeniową i potrzebę jej zwiększenia. Przy napędzie wodorowym sprawdź plan zaopatrzenia i tankowania. Te dane są potrzebne do oszacowania całego kosztu infrastruktury.
- Oddziel koszt inwestycji od kosztów eksploatacji. W kosztorysie podaj osobno koszty pojazdów, infrastruktury, przyłącza i dokumentacji oraz kwotę VAT. Osobno oszacuj koszty energii lub wodoru, serwisu i finansowania, aby porównać obciążenie budżetu w kolejnych latach.
- Zbierz dokumenty inwestycji i zawarte umowy. Uwzględnij dostępne analizy, decyzje, uzgodnienia i informacje o rozpoczętych postępowaniach. Wskaż także podpisane umowy i poniesione wydatki, bo daty zawarcia umów i poniesienia wydatków trzeba będzie porównać z terminami dopuszczonymi w nowym programie.
Rekomenduję zacząć od sprawdzenia, czy zajezdnia może obsłużyć autobusy na planowanych trasach. Pozwoli to oszacować potrzebne zmiany w infrastrukturze i uwzględnić je w koszcie całej inwestycji.
Przygotowujemy wnioski o dofinansowanie taboru
Jakie wsparcie oferował poprzedni program?
Poprzedni program „Zielony transport publiczny” obejmował organizatorów i operatorów publicznego transportu zbiorowego w komunikacji miejskiej. Jego dokumentacja przewidywała dotacje na autobusy elektryczne, trolejbusy z dodatkowym napędem bateryjnym lub wodorowym oraz autobusy z wodorowymi ogniwami paliwowymi, a także infrastrukturę ich obsługi.
W programie „Zielony transport publiczny” (ZTP 3.0) dotacja na pojazdy i związane z nimi szkolenia wynosiła do 90% kosztów kwalifikowanych, czyli kosztów objętych wsparciem. Dla infrastruktury ładowania, tankowania wodoru i sieci trakcyjnej limit wynosił do 50%. Przy przedsięwzięciach realizowanych na terenie gmin, związków międzygminnych i metropolitalnych liczących powyżej 100 tys. mieszkańców dotacja na pojazdy wzrastała do 100% kosztów kwalifikowanych. W przypadku związków i porozumień pod uwagę brano liczbę mieszkańców najludniejszej gminy. Obowiązywały najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) opublikowane w momencie ogłoszenia naboru. Budżet nowego projektu trzeba będzie oprzeć na stawkach, które określi dokumentacja „Czystego transportu publicznego”.
O tym, czy „Czysty transport publiczny” obejmie również przewozy regionalne, rozstrzygną warunki nowego programu. Ograniczenie wsparcia do komunikacji miejskiej dotyczyło „Zielonego transportu publicznego”.
Jak policzyć koszt inwestycji?
Przykład hipotetyczny: osiem autobusów i ładowarki
Spółka zakłada cenę 3 mln zł netto za autobus oraz 3 mln zł netto na ładowarki i pozostałą infrastrukturę. Osiem pojazdów kosztuje 24 mln zł netto, a całe przedsięwzięcie 27 mln zł netto, przed doliczeniem VAT. Kwoty przyjęto wyłącznie do pokazania sposobu obliczenia.
Przy stawkach 90% dla pojazdów i 50% dla infrastruktury, znanych z ZTP 3.0, dotacja wyniosłaby 21,6 mln zł + 1,5 mln zł = 23,1 mln zł. Do pokrycia zostałoby 3,9 mln zł netto oraz VAT, przy założeniu, że wszystkie wskazane koszty netto są kwalifikowane i nie ma zastosowania podwyższenie dotacji na pojazdy do 100%.
Gdy pojazdy i infrastruktura mają różne stawki dofinansowania, dotację trzeba obliczyć oddzielnie dla każdej z tych kategorii kosztów. Dla „Czystego transportu publicznego” obliczenie trzeba powtórzyć po poznaniu stawek, limitów i zasad finansowania VAT. Budżet powinien też uwzględniać wydatki poza dofinansowaniem oraz środki potrzebne do czasu wypłaty wsparcia.
Co sprawdzić przed podpisaniem umowy na autobusy?
Planowany koniec naboru, 31 grudnia 2027 r., dotyczy przyjmowania wniosków. Termin dostawy autobusów, zakończenia inwestycji i rozliczenia dotacji trzeba sprawdzić oddzielnie w dokumentacji programu.
Przed podpisaniem umowy na dostawę pojazdów należy sprawdzić, od kiedy wydatki mogą być objęte wsparciem i czy moment rozpoczęcia inwestycji wpływa na prawo do pomocy. Jeżeli decyzja o zakupie zapadnie przed ogłoszeniem tych zasad, gmina lub spółka powinna sprawdzić, czy zdoła go sfinansować także bez dotacji z tego programu.
Kolejność oceny wniosków i zasady podziału budżetu trzeba będzie sprawdzić w regulaminie. W harmonogramie nabór jest określony jako ciągły.
Pytania i odpowiedzi
Czy można już składać wnioski do programu „Czysty transport publiczny”?
Harmonogram NFOŚiGW wskazuje nabór planowany, z rozpoczęciem w IV kwartale 2026 r. albo I kwartale 2027 r. Datę otwarcia i sposób składania wniosków trzeba potwierdzić w ogłoszeniu naboru.
Czy nowy program zapewni 90% dotacji na autobus?
Harmonogram nie podaje poziomu dofinansowania. Stawka do 90% pochodzi z poprzedniego programu „Zielony transport publiczny”; wysokość wsparcia w nowym naborze określi jego dokumentacja.
Czy powiat lub przewoźnik regionalny będzie mógł złożyć wniosek?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiedziało program dla organizatorów i operatorów publicznego transportu zbiorowego. Udział konkretnego powiatu lub przewoźnika regionalnego trzeba potwierdzić w szczegółowych warunkach nowego naboru. W poprzednim programie wsparcie było ograniczone do komunikacji miejskiej.
Czy 31 grudnia 2027 r. to termin dostawy autobusów?
To planowana data zakończenia naboru wniosków wskazana w harmonogramie. Terminy realizacji i rozliczenia inwestycji wymagają oddzielnego potwierdzenia w dokumentacji programu.
Pomoc przy przygotowaniu wniosku
Opisz gminę albo spółkę, planowane pojazdy, infrastrukturę i termin zakupu. Sprawdzimy stan przygotowania projektu i przedstawimy zakres prac oraz wycenę. Wniosek przygotujemy na podstawie dokumentacji ogłoszonego naboru.
O przyznaniu dofinansowania decyduje NFOŚiGW na podstawie zasad naboru i oceny wniosku.
Źródła
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska: odpowiedź na interpelację nr 18790 z 20 sierpnia 2026 roku. Strona 3: zapowiadany zakres nowego programu i jego odbiorcy.
- Harmonogram naborów NFOŚiGW. Pozycja „Czysty transport publiczny”: planowany tryb, terminy i źródło finansowania.
- Zielony transport publiczny: dokumenty III naboru. Program ZTP 3.0 w wersji obowiązującej od 28 maja 2026 r.: wcześniejszy katalog wnioskodawców, inwestycji i poziomy wsparcia.
- Rozporządzenie (UE) 2018/858, art. 4. Definicja kategorii M3.
Artykuł ma charakter informacyjny. Warunki dofinansowania projektu określą program priorytetowy i dokumentacja naboru „Czysty transport publiczny”.
